در ابتدای این مطلب موضع خودم را به صراحت روشن کنم که اگر احیانا این پست به مذاق اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه خوش نیامد و دست به فیلتر کردن وبلاگ من بردند و من مجبور به شکایت کردن در مرجعی بالاتر شدم، قاضی یا هر کسی که در مسند قضاوت خواهد نشست، بر من خرده نگیرد! من با فیلترینگ موافقم! به نظر من باید سامانه‌‌ای برای پالایش وجود داشته باشد، حال اگر جایی کنترل درونی جواب داد چه بهتر ولی از آنجا که آزادی انسان برای جلوگیری از نقض آزادی دیگران در هر زمینه‌ای محدود می‌شود، پس فیلترینگ نیز ضروی است.

پس من از چه چیز شاکی هستم و اصولا به چه چیزی انتقاد دارم؟ این همان بحث اصلی این نوشته است. آن چه که من از آن شاکی هستم در چند کلمه خلاصه می‌شود: بی سلیقگی، تفسیر نادرست قانون،  پاسخ‌گو نبودن و تحدید آزادی‌های قانونی ذکر شده در قانون اساسی! اتهامات سنگینی هستند، نه؟

از هنگامی که قانون جرائم رایانه‌ای تصویب شد، آن چه به صورت نوشته نشده و گاه نوشته شده اما ناقص توسط کمیته فیلترینگ اعمال می شد، جنبه قانونی پیدا کرد. این قانون که خود با نقائص زیادی روبرو است و جا دارد یک تیم مستقل حقوقی به بحث درباره آن بپردازند، در ماده ۲۲ خود می گوید:

• ماده (۲۲) قوة قضائیه موظف است ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه را در محل دادستانی کل کشور تشکیل دهد. وزیر یا نمایندة وزارتخانه‎های آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، اطلاعات، دادگستری، علوم،‌ تحقیقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، رئیس سازمان‎ صدا و سیما و فرمانده نیروی انتظامی، یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی و یک نفر نمایندة مجلس شورای اسلامی به انتخاب کمیسیون حقوقی و قضایی و تأیید مجلس شورای اسلامی اعضای کمیته را تشکیل خواهند داد. ریاست کمیته به عهدة دادستان کل کشور خواهد بود.

در ترکیب اعضای این کمیته بحث زیادی وجود دارد، مثلا چرا کسی از سوی صنوف آی تی در این کمیته نیست، چرا نماینده ای از حوزه علمیه در آن نیست ـ سازمان تبلیغات اسلامی اگر چه توسط یک روحانی اداره می شود، بیشتر یک اداره دولتی است و ارتباط مستقیمی با حوزه علمیه ندارد واینجا بیشتر به خاطر تبیان، سایتی که ادعای تولید محتوای نخست دینی در کشور را به طور تلویحی دارد در این کمیته حضور دارد ـ چرا نماینده ای از مرکز تحقیقات فیزیک نظری، بنیان گذار اینترنت در ایران در آن نیست و حتی چرا نماینده ای از تشکل های حقیقی ای که برای فعالیت در فضای مجازی پدید آمده اند مانند مجمع وبلاگ نویسان مسلمان در این کمیته نیست و از همه مهمتر پس چرا خبری از شورای عالی انقلاب فرهنگی نیست؟ مهمترین رکن تصمیم گیر فرهنگی کشور این شورا است که وبلاگ نویسان به خاطر یک انتقاد کوچک از آن وبلاگشان را  بسته می بینند که به خاطر عجله در تدوین قانون در این شورا نماینده ای ندارد!

یک نکته دیگر نیز از این ترکیب اعضا مشخص می شود و آن اینکه هیچ کسی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج و نهادهای زیرمجموعه این بازوی نظام در امور فرهنگی ـ سازندگی و نظامی در  این کمیته عضو نیست! حال آنکه در میان فعالان فضای مجازی به غلط  سپاه پاسدران از دست اندرکاران فیلترینگ قلمداد می شود، امری که تقریبا صحت ندارد! این قید “تقریبا” بدین خاطر است که ممکن است برخی از اعضای این کمیته به اقتضای مسوولیت هایی که در طول زمان داشته اند، سپاهی باشند ـ مانند مهندس ضرغامی، رییس سازمان صدا و سیما که ایشان هم بعید است خودش در این جلسه شرکت کند ـ  یا توسط سپاه در ایامی که کمیته فیلترینگ، سلف سابق این کمیته فعلی! معرفی شده باشند، اما سپاه در این کمیته تصمیم گیر نیست و در واقع اصلا حضور سازمانی ندارد!

این ماده ۲۲ حرف های زیادی دارد! مثلا دست برخی آدم های مدعی بی خبری را رو می کند! مثلا وقتی وزیر مخابرات یا زیر مجموعه‌های او می گویند خبری از فیلترینگ فلان سایت یا بهمان سایت نداریم، مشخصا سخن خطایی را عنوان می کنند چرا که علی القاعده وقتی در این کمیته نماینده دارند، پس می دانند که چرا این سایت یا آن وبلاگ فیلتر شده است! یا اگر نمایندگان مجلس از فیلترینگ سایت ها ابراز بی اطلاعی می کنند، احتمالا نمی خواهند جواب درستی به خبرنگاران بدهند یا اینکه در وظیفه نمایندگی خود قصور کرده اند و  از همکاران خود در این کمیته سوال نکرده اند!

دلم می خواست اسامی تک تک اعضای این کمیته را اینجا منتشر کنم و از سوابق هر کدامشان در  فضای مجازی صحبت کنم اما براساس فهرست مصادیق مجرمانه موضوع ماده ۲۱ که توسط خود کمیته تعیین مصادیق تعیین شده است، امکان دارد اعضای محترم کمیته آشکار شدن نام و سوابق فعالیت خودشان را به نوعی محتوای مجرمانه ارزیابی کنند! اگر چه چنین چیزی اکنون در فهرست مصادیق نیست اما از آنجا که این کمیت خود تعیین می کند و سپس براساس همین مصادیقی که تعیین می کند، خود راسا حکم می کند و سپس احکام قعطی! را ابلاغ می کند، ترجیح می دهم چنین کاری را نکنم! سابقه دستگاه قضایی نیز در برخورد با کسانی که اطلاعات عادی ای را درباره نمایندگان مجلس، این وکلای رای آورده به دست مردم، منتشر کرده بوند، مرا بیشتر برحذر می دارد!

ماده ۲۲، این ماده مهم قانون جرائم رایانه‌ای، تبصره هایی نیز دارد. تبصره یک را ببینید:

• تبصره ۱- جلسات کمیته حداقل هر پانزده روز یک بار و با حضور هفت نفر عضو دارای حق رأی رسمیت می‌یابد و تصمیمات کمیته با اکثریت نسبی حاضران معتبر خواهد بود.

از این ماده بر می آید، کمیته تعیین مصادیق باید تشکیل جلسه دهد! اگر واژه جلسه را در دهخدا جستجو کنیم به این نتایج می رسیم: جتماع جمعی از مردم برای انجام امری یا شنیدن نطقی با داشتن یک رئیس. این یعنی برای تصمیم گیری در این کمیته، باید جلسه ای به صورت فیزیکی تشکیل شود، حداقل هفت نفر از اعضا در آن شرکت کنند و سپس تصمیم با اکثریت نسبی معتبر خواهد بود. اما آیا در روند تصیم گیری برای فیلترینگ، چنین چیزی اتفاق می افتد؟ براساس شواهد و اماراتی باید گفت، خیر! چرا که بعضی از فیلتر کردن ها آن چنان به سرعت اتفاق می افتد که مجالی قاعدتا برای تشکیل جلسه نیست.

گمانه زنی های من به این نتیجه رسیده است که احتمالا اعضای محترم کمیته تعیین مصادیق از نوعی مکانیزم اطلاع رسانی برای تصمیم گیری غیر حضوری استفاده می کنند که این مکانیزم می تواند تلفنی، از طریق یک وبسایت داخلی یا حتی براساس نظر قبلی اعضای کمیته باشد. در واقع قاعدتا چنین است و فکر نمی کنم شخص دبیر کمیته یا رییس آن شخصا بدون اطلاع سایر اشخاص دست به تعیین مصداق و صدور حکم کنند!

برای اینکه صحت و سقم این مساله مشخص شود، دسترسی به گزارش هایی که براساس تبصره ۳ ماده ۲۲ توسط کمیته به شورای عالی امنیت ملی و روسای قوای سه گانه ارسال می شود شاید مفید باشد اما بعید می دانم شیوه تصمیم گیری و نحوه تشکیل جلسات در این گزارش ها نیز قید شود!

اما چرا من بر این تشکیل جلسه اصرار می کنم؟ حدس من این است که در این کمیته سه یا چهار یا ۵ دسته بندی وجود دارد. این حدس براساس ماهیت دستگاه های تشکیل دهنده کمیته زده شده است ولی شاید نمایندگان هر یک از دستگاه ها بنا بر علایق و تفکرات شخصی خودشان در دسته بندی هایی که ذکر می کنم بگنجند یا نگنجند البته به قول رضا امیر خانی، مون در هیچ چهارچوبی نمی گنجد!

دسته بندی ۱ از آن کسانی است که به زعم من موافق بستن و فیلتر کردن صد درصدی هستند. اینها بدشان نمی آید اگر روزی اینترنت حتی به شکل آفلاین ارائه شود و از طریق سازمان های خاصی مثل مخابرات یا صدا و سیما یا… ذخیره شود و سپس به دست مخاطب به شکل آفلاین برسد! این سازمان ها را از آن جهت مثال زدم که طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تنها این دو سازمان مجاز به ارائه اینترنت به مردم هستند و گرنه فکر نمی کنم در درون این دو سازمان و اداره چنین تفکراتی جایی داشته باشد. به نظرم در این کمیته با توجه به سابقه عملکرد سلف آن و عملکرد فعلی، این گروه در اکثریت هستند.

دسته بندی ۲، گروه دوم کسانی هستند اگر چه موافق فیلترینگ هستند، اما موضع منطقی تری دارند و می دانند که با کار سلبی، همه چیز پیش نمی رود. اینها شاید قبلا موافق فیلترینگ صد درصدی بوده اند، اما بنا بر تجربه و آزمون و خطا که در مملکت ما فراوان به کار می آید، به این نتیجه رسیده اند که همه چیز را نمی شود و نباید بست! اینها به فیلترینگ به مانند یک شمشیر دو دم نگاه می کنند.

دسته بندی ۳،گروهی هستند که تفکرات و تحصیلات حقوقی دارند، اینها مقید به متن هستند، تفسیر مضیق را ملاک عمل قرا می دهند و گاهی به خاطر یک کلمه در پست یک وبلاگ، با فیلتر شدن آن موافقت می کنند یا بر آن تصریح می کنند. به قولی، به تنوین غلط بیشتر گیر می دهند تا محتوای جمله! ممکن است این افراد به فیلتر کردن یک وبلاگ یا یک سایت بسیار مفید رای بدهند چرا که از دید ایشان یک جمله نادرست در آن منتشر شده است.

دسته بندی ۴ کسانی هستند که از بدنه فنی ادارات خط می گیرند یا اجرای کار فیلترینگ بر عهده ایشان است، این گروه بیشتر دنبال این هستند که کار عملی انجام بدهند و حال و حوصله بحث کردن ندارند، بیشتر لیست سایت و وبلاگ می خواهند و ترجیح می دهند کل دامنه یک سرویس دهنده فیلتر شود تا فقط یک وبلاگ چرا که وارد کردن www.blogfa.com ساده تر از وارد کردن www.blogname.blogfa.com است! فیلترینگ حساس به کلمه یا متن به نظر من خواسته و کار این گروه است. ربات نوشته اند و اتوماتیک همه چیز را می بندد از متن پزشکی تا متن مستهجن!

دسته بندی ۵ گروهی هستند که منافع سازمانی آنها به فیلترینگ حکم می کند چرا که گمان می برند مثلا اگر شبکه های اجتماعی فعال خارجی فیلتر شوند، مخاطب بیشتری به سایت های ایشان می آید، از این رو با کمال میل با فیلتر کردن آنچه مشابه آن وجود دارد یا می توان مشابه آن را در داخل ساخت به بهانه صیانت از تولید داخلی! موافق می شوند و حتی بر آن اصرار می کنند.

دسته بندی ۶ هم متعلق به کسانی است که در این کمیت نگاه امنیتی دارند و پشت هر وبلاگ دست خارجی ها یا ضد انقلاب داخلی را می بینند. اینها خوب توجیه نیستند و البته تقصیری هم ندارند، در بدنه سازمان هایشان تعریف نشده است که یک سری وبلاگ نویس از مسائل امنیتی صحبت کنند و این بحث روزمره اشان فارغ از هر توطئه و دستکاری خارجی و داخلی باشد.

با این دسته بندی ها و عقاید متفاوتی که دارند، اگر جلسه ای تشکیل شود و در آن اعضا وبلاگ یا سایت مورد بحث را بررسی کنند، احتمال فیلتر شدن با توجه به اینکه آراء مختلف توسط دیگران نقد می شوند، کمتر می شود. در واقع مراد قانون گذار شاید نوعی همفکری، تبادل نظر و تصمیم گیری به شکل مصلحت آمیز بوده است! به عنوان مثال اگر بحث فیلترینگ دامنه قبلی سایت www.loghatnameh.com که در آن دو عدد aa پشت سر هم آمده است، در این کمیت مطرح می شد، حتما می فهمیدند که هر دوی این دامنه ها به یک سایت اشاره می کند و نباید یکی فیلتر باشد و دیگری آزاد! آن فیلتر کردنی که با هیچ یک از مصادیق جرائم رایانه ای نمی خواند و در شرایطی که دامنه فیلتر شده قدیمی تر است و رتبه بالاتری هم دارد!

تبصره ۲ ماده ۲۲ خود در حد یک فاجعه است به نظرمن!

• تبصره ۲- کمیته موظف است به شکایات راجع به مصادیق پالایش شده رسیدگی و نسبت به آنها تصمیم‌گیری کند. رأی کمیته قطعی است.

براساس این تبصره، کمیته هم خود دادگاه بدوی است هم دادگاه تجدید نظر! در عین حال حکم صادره نیز قطعی است و تجدید نظر در مرحله بالاتر عملا وجود ندارد! با یک مثال عملی فاجعه بودن این مساله به راحتی مشخص می شود. فرض کنیم وبلاگ من به خاطر همین مطلب فیلتر شود، وقتی من شکایت می کنم، کمیته دوباره به خاطر اینکه این مطلب علیه خود کمیته است یا هر دلیل دیگری، رای به درست بودن حکم می دهد آن هم در صورتی که جلسه ای تشکیل شود. در عین حال این تبصره اعضای کمیته را ملزم به استماع حضوری شکایت من نمی کند چرا که در متن قانون نیامده است و اصال آقایان مگر وقت دارند به شکایت من وبلاگ نویس گوش دهند؟ یعنی عملا امکان عملی استماع دفاعیات من هم وجود ندارد. پس وبلاگ من فیلتر می شود و فیلتر می ماند و چون رای صادره قطعی است، به هیچ کجا هم نمی شود شکایت برد (البته براساس قانون کلی، امکان شکایت به دیوان عدالت اداری به خاطر خلاف قانون اساسی بودن این حکم وجود دارد. همچنین به شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز می توان شکایت کرد)

این مساله در عین حال ناقض قوانین دیگری هم هست. اگر پرونده مربوط به یک روزنامه یا نشریه آنلاین باشد، براساس تصریح قانون مطبوعات، حضور هیئت منصفه ضروری است. همچنین اگر جرم سیاسی باشد، باید هیئت منصفه حاضر باشد اما در اینجا حتی از مکانیزم دادگاه های عادی نیز خبری نیست! حق تجدید نظر در حکم صادره، یکی از حقوق اصلی هم متهم یا مجرمی است که متاسفانه مجلس محترم با تصویب این تبصره آن را پاک کرده اند.

یک بحث خیلی مهم تر نیز وجود دارد که اساسا فیلتر کردن مجازات است یا نه؟ اگر مجازات باشد، قبح عقاب بلا بیان که یک قاعده عقلی است اجازه نمی دهد بدون تذکر عمل شود و سایتی به صرف انجام عملی که به نظر کمیته جرم است، فیلتر شود. باید قبل از هر گونه اقدامی، به متهم، اخطاری داده شود و سپس با دستور مقام قضایی و پس از تشکیل دادگاه و ارائه حکم، سایت یا وبلاگ فیلتر شود، روندی که اکنون رعایت نمی شود! سایت یا وبلاگ فیلتر می شود و بعد دارنده آن باید به کمیته مراجعه کند!

این بحث باید بالاخره جمع شود جایی. آنچه در بالا نوشتم بحث درباره روندهای قانونی بود. اما یک بحث دیگر هم مانده است و آن هم بر می گردد به مرکز رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. همان طور که محمد صالح مفتاح نوشته است، پاشینه آشیل و نقطه برخورد بسیاری از فعالان جامعه مجازی با حاکمیت است. به نظر من معلوم نیست در این مرکز چه می گذرد، آقای صرامی رییس آن چه می کند، آقای زارع پور در آن چه می کند اما این دیدگاه عمومیت دارد که سر منشاء بسیاری از مشکلات و همین طور محل رفع بسیاری از باقی مشکلات! در این مرکز و شیوه مدیریت این حضرات نهفته است.

شاهد بوده ایم که آقای صرامی وقتی سایتی فیلتر می شود با وبلاگ نویس یا مسوول سایت گفتگو می کند! این در واقع چه معنی می دهد؟ آیا کمیته ایشان را مامور گفتگو کرده است؟ آیا ایشان مسوول فیلترینگ در وزارت ارشاد است؟ آیا سلایق شخصی مدیران این مرکز در فیلتر شدن آن قدر دخیل است که خود را نماینده کمیته می دانند؟ اینها سوالات من از این آقایان است و امیدوارم این سوالات باعث نشود در نمایشگاه رسانه های دیجیتال دیگر جایی برای سایت های ما نباشد!

آنچه در بالا نوشتم، شاید بخش اول نوشته ام باشد، شاید هم بخش دومی در کار نباشد! به هر حال، خدایا چنان کن سرانجام کار، که این وبلاگ فیلتر نباشد و ما رستگار (باشیم) !

این پست را هدیه می دهم به وبلاگستان فارسی در آستانه سالروز تولد این طفل نحیف که تازه ۹ ساله شده است!

روزنوشتی که هر روز می خوام، ۱۸ تیر ۱۳۸۸ متولد شده است. بعضی وقت ها تولد یک وبلاگ دست خود صاحب وبلاگ است اما تولد این روزنوشت محبوب، دست من نبوده است! مقدمات آن را من فراهم کرده ام اما مشیت دیگری در کار بوده اس تا صبح روز پنج شنبه ای مثل بقیه پنج شنبه ها، نازنین سادات متولد شود و از ان تاریخ به بعد، هر روز چیزهای تازه ای بنویسد.

حالا اگر کسی گیر بدهد که این روزنوشت نشد و وبلاگ نیست، جواب من این است که بالاخره باید چیزی را که برای من عزیز است، معرفی کنم. در واقع عزیزترین را باید معرفی کرد و برای یک پدر، جز فرزندش ـ البته در این برهه از زندگی ـ چه چیزی عزیزتر است؟

وبلاگ های دیگری هم هستند که امروز معرفی می کنم. در واقع روزنوشت های دیگری. اولین وبلاگی که بایدمعرفی کنم، خیلی مشخص است! و آن چه وبلاگی است جز وبلاگ …. زهرا اچ بی! زهرا اچ بی را خیلی وقت است می خوانم. روزهایی بوده است که آرزو داشته ام نویسنده این وبلاگ به وبلاگ من یک سر کوچک بزند! روزهایی بوده است که از شدت کنجکاوی اینکه چه کسی پشت این وبلاگ است، می خواستم یقه ام را جر بدهم! خلاصه روزنوشت زهرا اچ بی را باید خواند!

دومین وبلاگ روزنوشت نویس، درویشی نشسته بر پوست پلنگ است که آن را ساما می نویسد. ساما طلبه است به قول من خل و چل که بسیار پسر ماهی است و این جا واقعا مثل یک درویش پوست پلنگ نشین می ماند.

دیگر وبلاگی که جدید می شناسم، روزنگار علی رضا است که خیلی نمی شناسمش ولی خوب می نویسد اگرچه فاصله برخی پست هایش زیاد است!

تتمه این پست را هم دوباره به اولین روزنوشت محبوبم بر گردانم! هرگز در زندگی کوتاهم تا امروز، اعرابی را که در شبه جزیره عربستان، دخترانشان را زنده به گور می کردند، درک نکردم! آن هم دختری که هر روز شیرین تر از دیروز می شود و کارهای تازه ای یاد می گیرد؛ از پریدن روی لپ تاب پدر تا اشاره کردن به ناف خودش و ثابت کردن اینکه ناف دارد!

….

در نقطه اوج دیگری، کمانگیر که او هم وبلاگ پر مخاطب و مشهوری را مدیریت می کند، به قرار دادن کلمات فریبنده موتورهای جستجو در بخش ناپیدای وبلاگش متهم شد که به سرعت تبدیل به قضیه هک وبلاگ او شد. به گفته آرش و تنی چند از دیگر وبلاگ نویسان که دستی بر کارهای فنی دارند، این نوع شایعی از هک بوده است اما عده ای دیگر می گویند که مدتهاست وبلاگ کمانگیر به این مساله دچار بوده است که با ترکیب این دو گفت می توان گفت مدتهاست وبلاگ آرش کمانگیر هک شده است اما الان این هک به علت کنجکاوی یک کاربر آشکار شده است.

اما چرا یکی از این هک ها، هک بدی بود و دیگری هکی خوب که در آن هکر طرفدار هم پیدا کرد؟ پاسخ این سوال در متن قضیه نهفته نیست بلکه این بار حاشیه ها را باید جست!

بیایید کمی به عقب برگردیم. از هنگامی که توئیتر توسط گروهی که خود را ارتش سایبری ایران می نامید، هک شد. آن موقع هک بد بود و خیلی ها از بد بون هک سخن گفتند و گفتند این هک آبروی ایرانی ها را برده است. البته کسانی هم دفاع کردند که هک توئیتر در واقع اعتراض به دروغ پراکنی های انجام شده توسط این سایت و نوعی ضرب شصت نشان دادن فنی بود. اما در کل همه قبول داشتند که هک کردن یا در اصل هک فیزیکی چیز بدی است. ( اگر نمی دانید هک فیزیکی یعنی چه، به این مطلب مراجعه کنید: هک فکری، هک فیزیکی) البته قبل از این هم هک بد بود و بعد از این هم هک بد ماند تا نوبت به هک وبلاگ زهرا اچ بی رسید.

….

زهرا اچ بی برای خیلی از کسانی که وبلاگ می نویسند، نام آشنایی است و البته به اندازه ای که نام زهرا برای وبلاگ نویسان شناخته شده است، چهره و مشخصات حقیقی اش آشکار نیست که این مساله شاید به خاطر محدودیت های موجود برای یک دختر وبلاگ نویس ایرانی در داخل ایران باشد، محدودیت هایی که البته نه توسط قانون بلکه توسط جامعه ایجاد شده است. زهرا از همه چیز می نویسد، تجربه های شخصی که از دلمه درست کردن تا رانندگی در اتوبان را شامل می شود و مباحث اجتماعی که از ازدواج تا طلاق را در بر می گیرد.

….

اما چرا نوبت به هک وبلاگ زهرا رسید؟ جواب این سوال را همه کسانی که زهرا را می شناسند، می دانند. زهرا چیزهای می نوشت که بعضی ها خوششان نمی آمد و این کارها برای مدت های زیادی ادامه داده بود. اگر بخواهیم بعضی از این مطالب را نام ببریم، می توانم از موجی که به عنوان موج تن نویسی (هشدار: پیوند به این سایت به معنی تایید محتوای و موافقت با مطلب نوشته شده نیست) در وبلاگستان مشهور شد، ذکر کنم. جایی که برخی از خانم های وبلاگ نویس به بیان تجربه ها و خاطراتی پرداختند که به زعم خودشان جهان مردان از شنیدن آنها واهمه داشت! هنگامی که این موج به راه افتاد و خیلی ها مثل ماهی هایی که تازه به آب رسیده باشند، خودشان را در آن انداختند، تقریبا کسی جرات ایستادن در مقابل آن را نداشت! در واقع پادشاه لخت بود، ولی کسی جرات نداشت فریاد بزند که آی ملت این روی دیگر هرزه نویسی است که حالا اسم دیگری بر آن گذاشته اند. همین جا بود که زهرا به میان آمد و پست معروف وبلاگستان بی دین و ایمون! را نوشت که البته همان بعضی ها که اول گفتم خوششان نیامد!

….

این کار زهرا و کارهای مشابه دیگری که انجام داده بود، همه دست به دست هم دادند و وبلاگ زهرا اچ بی به هدفی برای هکرهایی با موضع گیری های خاص! تبدیل شد! اما این مساله چندان اهمیت نداشت. حتی وقتی که وبلاگ زهرا برای بار نخست هک شد و تمام اطلاعات آن پاک شد، باز هم قضیه در حد همان هک فیزیکی باقی ماند تا اینکه هک خوب! اخیر اتفاق افتاد! چرا از واژه هک خوب استفاده می کنم؟ منظور من از هک خوب، هکی است که به جای سرزنش هکر و نکوهش نفس عمل هک، ابتدا صاحب وبلاگ و مدیر فنی آن مورد هجوم قرار گرفتند که می خواهند خودشان را بزرگ کنند و بعد که مشخص شد واقعا هکی در کار بوده است، از هکر به عنوان جوانی که قصد یک شوخی یا در اصل قصد خواستگاری داشته است، یاد شد!

….

هک خوب! وبلاگ زهرا، هکی استادانه بود که هکر در آن هم از نظر فنی مهارت خوبی به کار برده بود و هم از نظر محتوایی به جای پاک کردن کل دیتابیس و اطلاعات وبلاگ که به آنها دسترسی داشت، متنی به عنوان خواستگاری و با محتوایی به دقت تنظیم شده روی سایت زهرا قرار داد. متنی که به ادعای خودش چند روزی هم روی آن کار کرده بود اما بیشتر به نظر می رسد یک تیم روی هک زهرا کار کرده است، تیمی که بخش فنی و محتوایی مجزایی داشته است و وبلاگ زهرا را هم از نظر فنی تجزیه و تحلیل کرده است و هم از نظر محتوایی، ضربه را وارد کرده است.

….

هکر یا هکرها احتمالا با استفاده از باگ های کنترل پنل پلسک که هاست قبلی وبلاگ زهرا از آن استفاده می کرد، وارد میزبان شده اند و دسترسی نامحدود به فایل های زهرا را برای خودشان آزاد کرده اند. سپس با تغییراتی در هسته وردپرس، امکانی ایجاد کرده بودند که رمز وبلاگ زهرا از طریق وردپرس و به صورت کد نشده برایشان ایمیل شود. بدین شکل، با همان یوزر زهرا وارد وبلاگ شده اند و سپس متنی را که تیم محتوایی هک پیشنهاد کرده است، در یک روز تعطیل روی سایت قرار داده اند.

….

بدین شکل وقتی زهرا یا مدیر فنی سایت بعد از هک اقدام به تعویض رمز می کردند، باز هم هکر رمز را داشت و برای رهایی از این هک، چاره ای جز نصب دوباره سیستم مدیریت وبلاگ در یک مکان دیگر و وارد کردن اطلاعات به صورت دستی آن هم پس از اطمینان از آلوده نبودن آنها وجود نداشت. کاری که چندین روز وقت زهرا و مسوول فنی سایت او را گرفت و در این مدت روزانه نویسی مانند زهرا از وبلاگش دور بود، اما باز هم این همه ماجرا و همه هدف هکر (ها) نبود!

….

این کار توامان فنی و محتوایی با تبلیغات بعد از هک تکمیل شد. کسانی مثل وحید آنلاین که وقایع خیلی ریزتر در جمهوری اسلامی را می بینند و بزرگ می کنند، انگار اصلا این هک را ندیدند و در مقابل عده ای آگاهانه به شایعه هک توسط خود زهرا و مدیر فنی و سپس هک به قصد خواستگاری دامن زدند. شایعه ای که به سرعت شبکه های اجتماعی را درنوردید و موج دوم را ناآگاهانه همراه خود کرد و از قضیه هک ناجوانمردانه وبلاگ زهرا، یک شوخی مسخره ساخت!

….

این هک خوب بود! هکی که کسی تقریبا آن را محکوم نکرد تا اینکه بعضی ها از جمله خود من، فارغ از اینکه کسی خوشش بیاید یا نیاید، زشتی این کار و ناراحتی ای که متوجه زهرا شده بود را به دیگران تذکر دادند. (یکی از کاربران فرندفید از بحثی که سر هک زهرا پدید آمده بود به شوخی با عنوان یکی از جنگ‌های فرندفید یاد کرد!) اما حتی بعد از این هم عده‌ای با اصرار بر طنز بودن این قضیه، آن را ادامه دادند هر چند که می دانستند هک کردن، بد است!

….

اما هک بد، چه زمانی اتفاق افتاد؟

یکی دیگر از وبلاگ نویسان مشهور و پر مخاطب وبلاگستان فارسی که البته وبلاگ انگلیسی مشهوری هم دارد و در خارج از ایران به نوعی به عنوان کارشناس وبلاگ های فارسی مورد رجوع قرار می گیرد، آرش کمانگیر است. البته کمانگیر اسم اصلی آرش نیست ولی از انجا لقب کمانگیر که نام وبلاگ وی نیز هست، از نام فامیل او مشهورتر است، از او با عنوان آرش کمانگیر یاد می کنیم.

….

کمانگیر که موضع گیری های خاص خودش در فضای وبلاگستان دارد که البته با سلیقه داخل نشین هایی چون من کمتر همراه است، و سابقه فعالیت زیادی در سایت های وب ۲ نیز دارد (از جمله نشان بالایار درجه ۳ او را که در اوایل فعالتی بالاترین به دست آورد، به یاد می آورم) تا به حال با حمله جدی ای روبرو نبوده است یا اگر حملات جدی ای  هم بوده است، خود کماگیر آن را علنی نکرده است. اما چطور این هک بد علنی شد؟

….

یکی از خط مشی هایی که کمانگیر در وبلاگ نویسی دنبال می کند، مونیتور کردن و سپس پرداختن به موضوعاتی است که در سایت‌ها یا وبلاگ‌های دیگر اتفاق می‌افتد. این اتفاق در مورد سایت‌ها بیشتر متوجه خبرگزاری فارس است که به علت کثرت خبر و شتابزدگی‌ای که بر آن حاکم است، سوژه خوبی است. اما کمانگیر وبلاگ‌ها و سایت‌های علمی و فرهنگی را هم بررسی می‌کند و گاه از نظر فنی و گاه از نظر محتوایی براساس سلیقه سیاسی و اجتماعی خودش، دست به نقد آنها می‌زند. این نقد البته گاهی اوقات از حالت نقد خارج می شود و به محاکمه نیز می کشد. مثلا درباره وبلاگ زهرا اچ بی که بالا ذکر ایشان رفت، کمانگیر به پستی که در آن زهرا تحریم ها را امری عادی شده برای مردم فرض کرده بود، نقدی وارد کرد، نقدی که البته بی شباهت به محاکمه نبود و زهرا نیز آن را برنتابید و به آن پاسخ داد.

….

آرش در زمینه سیاسی نیز فعال است و یکی از کارهایی که در ایام انتخابات ریاست جمهوری دهم انجام داد، قرار دادن بخشی به نام سبز کن! بود. در این بخش طرافداران میرحسین موسوی می توانستند آواتار خود را سبز کنند و سپس این نشانه را که با رنگی سبز مشخص شده بود، روی سایت قرار دهند. اما ماجرای هک یا آن طور که برخی نوشتند، تلاش کمانگیر برای کشاندن بازدیدکننده بیشتر به سایتش با استفاده از واژه های جنسی چه بود؟

….

نخستین بار خرچنگ زاده در پستی به هک شدن کمانگیر اشاره کرد اما از آنجا که در ابتدا مشخص نبود این یک حمله هک است، خرچنگ زاده که از قبل درگیری شدیدی با کمانگیر داشت، کمانگیر را به تلاش برای جذب بازدید بیشتر از طرق ناپسندی متهم کرد که چندی قبل خود کمانگیر یکی از سایت های مذهبی را به استفاده  آگاهانه از آن‌ها متهم کرده بود. هاتف در پستی با عنوان شارلاتانیسم سایبری و شاید هم کمی بیشتر، نوشت:

….

در عنوان و توضیحات لینک از واژه های محبوب خاصی چون نام دارو های ج-ن-س-ی و اعصاب پُر استفاده، «و-ی-ا-گ-ر-ا» و «ز-ا-ن-ا-ک-س»، و یک برنامه رسانه ای محبوب استفاده شده است.

….

این مطلب به عنوان افشاگری به سرعت در فضای مجازی پخش شد، البته سرعت پخش آن با سرعت پخش خبر هک خوب! زهرا به هیچ وجه قابل مقایسه نبود چرا که تعداد زیادی از کسانی که خبر هک زهرا را به آن شیوه ناجوانمردانه پخش کرده بودند، تمایلی به پخش استفاده کمانگیر از شیوه های ناپسند برای جلب خواننده به وبلاگش را نداشتند. کمانگیر به کاری متهم شده بود که فقط چند روز قبل دیگران را به خاطر انجام آن مورد نکوهش قرار داده بود و این مساله نکته قابل توجهی به شمار می رفت.

….

اما مساله به همین شکل پیش نرفت. کمانگیر در اولین واکنش، گناه را به گردن هکری انداخت که نسخه قدیمی وردپرس را هک کرده است و از دیگران خواست تا این مساله را بررسی کنند. حتی وی گفت که از شرکت ارائه دهنده خدمات هاستینگ خواسته است که این مساله را بررسی کنند. اینجا بود که به خلاف هک قبلی که از ابتدا مشخص بود هک است اما کسی برای محکوم کردن آن اقدام نکرد، صداهایی برای محکوم کردن اتهام زدن به کمانگیر در مورد مساله ای که در واقع هک بوده است، بلند شد.

….

این صداها عمدتا از سوی فنی های وبلاگستان بود یعنی کسانی که دستی بر آتش برنامه نویسی و وب دارند. KP-Tools نوشت:

….

همیشه نگران وب فارسی بوده‌ام و هستم، این نگرانی را از نوشته‌های بلاگم می‌توان دریافت. زمانی نگران‌تر می‌شوم که شایعه‌ای با استدلال‌های به ظاهر درست و سفسطه‌بافی در وب فارسی پخش می‌شود. از همه بدتر این‌است که آن شایعه، توسط جمع کثیری از فعالان وب هم تایید شود و کسانی بدون آگاهی فنی، اقدام به قضاوت کنند؛ شایعه‌ای که می‌تواند از جنس «اتهام» باشد.

….

آرش هم در این فاصله فرصت پیدا کرده بود تا نگاه دقیق تری به آنچه در وبلاگش می گذرد، بیاندازد و مساله را به شکل کامل روشن کند. کمانگیر در پستی با عنوان در مورد حمله فارما هک یا چگونه وبلاگ یک آدمیزاد به فروشگاه ویاگرا تبدیل می شود،  نوشت که خودش از این مساله که با جستجوی نام وبلاگ وی، برخی از نتایج نادرست لیست می شوند، واقف بوده است اما به سادگی دلیل آن را نمی دانسته است.

در اینجا نظر شخصی من این است که در این نکته حق با کمانگیر است. در واقع مشغله کاری خیلی وقتها اجازه نمی دهد درباره مسائلی این چنین، درست بیندیشیم و به سادگی از کنار آن می گذریم چرا که مساله مهمی نیست و شاید نتیجه ناسازگاری الگوریتم جستجوی یک موتور جستجو با وبلاگ یا هر چیزی باشد.

کمانگیر اما مساله را این بار درست حلاجی کرده بود و نوشت:

….

ند ساعت جستجو نشان داد که هکر/هکرهایی از قدیمی بودن نرم افزار وبلاگ های مبتنی بر وردپرس استفاده کرده و در یک ترفند سه مرحله ای کلمات کلیدی دلخواه خود را در آنها جاسازی کرده اند. این ترفند به نام Pharma Hack، یا «هک داروخانه ای»، شناخته شده است و در تالارهای گفتگوی وردپرس و گوگل می توان رد آن را پیدا کرد. یک جستجوی ساده در گوگل هم نشان می دهد که وبلاگ ها و وبسایت های زیادی در این حمله مورد آسیب قرار گرفته اند.

….

بالاخره مساله مشخص شده بود! کمانگیر قربانی حمله ای به نام هک داروخانه ای شده بود و این چنین، نتایج جستجو نادرست نشان داده می شدند. اما حواشی بعد از این هک چه بود؟

نه تنها هک کمانگیر با محکوم شدن عمومی مواجه شد، بلکه کسانی که در مورد هک مسلم زهرا اچ بی ساکت بودند، در دفاع از کمانگیر یکی یکی از هم سبقت گرفتند!

وحید آنلاین در کامنتی زیر لینک به پست خرچنگ زاده در فرندفید که به محل بحث و جدل تبدیل شده بود، نوشت:

….

من باور نمی‌کنم که نویسنده انقدر احمق باشه که پستی که نوشته رو خودش هم باور داشته باشه ولی سابقه داره که به‌خاطر دشمنی دروغ بگه و تقلب کنه و سعی کنه بقیه رو فریب بده. – Vahid۹Online

….

به سادگی، اقدام خرچنگ زاده که از ماجرای هک شدن کمانیگر بی اطلاع بوده است و گرچه پستش را با مقداری حب و بغض شخصی که ناشی از درگیری های قبلی با کمانگیر بوده، نوشته است، به دشمنی، دروغ، تقلب و فریب دیگران تعبیر می شود!

….

در واقع می توان این طور برداشت کرد که این افراد احتمالا با استانداردی دو گانه به مساله هک نگاه کرده اند و هک وبلاگ زهرا که استادانه و با هدف تخریب چهره وی انجام شده را در یک حالت خوب! و در حالتی دیگر مطلبی طنزآمیز دانسته اند اما هک وبلاگ کمانگیر که توسط یک الگوی فراگیر هک صورت گرفته را، هکی بد دانسته و آشکار کننده این مساله را به دروغ و تقلب متهم کرده اند!

….

شاید باید استانداردهایمان را در نگاه کردن به یک مساله، هم یکسان کنیم و هم از یک زاویه به آن مساله نگاه کنیم. در این صورت هر هکی، از هک توئیتر و سایت های ناسا تا هک وبلاگ زهرا و وبلاگ کمانگیر بد است و باید محکوم شود!

….

بترسیم از زمانی که خندیدن به هک شدن دیگران در فضای مجازی، عادی شود!

….

پس نوشت ها:

۱٫ دلیل علاقه من به این مطلب، درگیر شدن در مساله هک زهرا و واکنش های بعد از آن و هم چنین واکنش های بعد از هک کمانگیر بود. به نظرم با این دو وبلاگ نویس قدیمی یکسان رفتار نشد.

۲٫ تا جایی که ممکن بود ترتیب زمانی پست ها را رعایت کردم و به همه لینک دادم، اما اگر باز هم رعایت نشده است، عمدی نبوده است.

۳٫ اسم بردن از وحید آنلاین به خاطر دامنه فعالیت زیاد او و شیر کردن تقریبا همه چیز! است. غیراز این، خصومت شخصی ای با او ندارم اگر چه عقایدمان یکی نیست!

۴٫ به هر وبلاگ و سایتی که لازم دانستم و توانستم لینک دادم، امیدوارم ربات های مسدود کننده سایت ها به این پست من کاری نداشته باشند، سرشان که خیلی شلوغ است این روزها!

۵٫ مطالبی که راجع به سابقه کمانگیر نوشتم، ربطی به نقدی که او اخیرا بر پست وبلاگ من کرده است، ندارد. پاسخ آن نقد را باید بعدا بدهم و به خودش هم گفته ام.

۶٫ جمله آخر، اشاره به توضیح وبلاگ کمانگیر دارد: بترسیم از زمانی که کشتن آدمیزاد در جامعه عادی شود. گفتم که کپی رایت رعایت شود!

۱٫  نازنین، دخترم، هفته قبل نخستین بار به شهربازی رفت. قیافه دخترم وقتی دستگاه های رنگین و چراغ های چشمک زن را می دید، واقعا دیدنی بود. ابروهایش را بالا برده بود و هر از گاهی برای تایید به من نگاه می کرد و من هم با لبخند تایید می کردم. انگار یک زمینی را به شهر مریخی ها برده باشی، چقدر تعجب می کند؟ همانقدر نازنین متعجب بود و به در و دیوار وسقف و زمین نگاه می کرد. زمان البته شهربازی این طور نبود، نه سرپوشیده بود و این چنین دستگاه هایی مکانیکی و الکترونیکی ای داشت. قم بود و یک پارک بزرگ سالاریه که فضای سبز محشرش بسیار بیشتر از تک و توک دستگاه های نصب شده بود. ما بچه ها می رفتیم و بازی می کردیم و بزرگترها می نشستند و حرف می زدند، کاری که الان معنی اش را می فهمم. به هر صورت در نخستین روزهای واپسین ماه سال ۱۳۸۸، شهربازی سرپوشیده رنگین کمان، به قدم ها دخترم مزین شد.

۲٫ بالاخره جمهوری اسلامی از خودش تحرکی نشان داد و یکی از تروریست های بین المللی را گرفت. نفس گرفتن عبدالمالک ریگی، فارغ از تبعات و خوشحالی بعد از آن، نشان از بازگشت اقتدار به سیستم امنیتی ما دارد. سیستمی که بعد از جریان قتل های زنجیره ای، دچار مشکلات روانی و فیزیکی شده بود و حالا دوباره اقتدار خودش را به دست آورده است. از نقطه نظر حقوقی هم، برای نخستین بار، با توجه به استقراء ناقص من، جمهوری اسلامی از صلاحیت دادگاه های ایران در بازداشت متهمان به اعمال تروریستی استفاده کرد و توانست بدون هیچ مخالف حقوقی ای، اقتدار فرامرزی ابزارهای قانونی را نشان بدهد. این دیگر یک عملیات مخفیانه در خاک عراق برای در هم کوبیدن منافقین نبود که بروند و بعد تکذیب کنند بلکه دستگیری یک مجرم بود. این موفقیت در مدیریت سیستم های اطلاعاتی، امنیتی، رسانه ای، نظامی و حقوقی جای تبریک دارد. حیف که بعضی ها فقط نیمه خالی لیوان را می بینند. امیدوارم مجازات ریگی هم مرهمی بر دل قربانیان این جانی باشد و حامیان آمریکایی و انگلیسی ترور را هم سر عقل بیاورد.

۳٫ بنزین سوپر در باک ماشین، به نظرم کمتر مصرف می شود! این را به تجربه دریافته ام و البته شاید توهم باشد ولی خوب مثل اینکه این نوع بنزین به خاطر گرانتر بودن، ناخالصی کمتری دارد. اما اینکه این مورد چه ربطی دارد باید بگویم این روزها به خاطر کارهای خبرگزاری آینده روشن و نمایشگاهی که داشتیم و پی گیری مجوز مجلات و … مدام مسافر تهران هستم و بالتبع به مسائلی چون بنزین و روغن و … حساس می شوم!

۴٫ هژمونی غالب وبلاگستان فارسی، موضع گرفتن بر علیه حکومت است. اما آدم هایی که در وبلاگهایشان هر حرکت دولت را نقد می کنند، دقت نمی کنند که این دولت برآمده از ایران و ایرانی است و باید خودشان را خیلی مواقع نقد کنند و اصلاح کنند تا جامعه هم اصلاح شود. اگر دولت عجله دارد و عملگرا است و بی برنامه، دقیقا نمودار یک ایرانی است که همیشه عجله دارد و عمل می خواهد و برنامه ریزی هم ندارد. این دولت عجول و بی برنامه که کارهای ناکرده بسیار دارد، مثل ما ایرانی ها است که خانه تکانی عیدمان را تا هفته آخر هم انجام نمی دهیم و کارهایمان می ماند و تنبلی می کنیم. چه می شود که هم با برنامه تر باشیم و کمتر عجله کنیم و هم دولت که برآمده از خود ما است، این طور باشد؟

اما ماموریت های پیشنهادی من:

۱٫ می دانیم که اسرائیل روز به روز زبانش درازتر می شود و هر وقت فرماندهان این کشور کاملا نظامی که همه در آن از کودکی آموزش نظامی می بینند، یک اسباب بازی جنگی جدید به دست می آورند، فورا شروع به تهدید همسایه اشان لبنان و بعد ایران و سایر کشورهای اسلامی می کنند. در این میان ماموریت اول ناوشکن جماران باید رساندن سلاح، موشک های هدایت شونده، تجهیزات جنگی به حزب الله و ارتش لبنان باشد و در عین حال امنیت را در ساحل لبنان تامین کند.
در سایه چنین امنیتی، هم نظم اقتصادی لبنان بهتر می شود، و وابستگی آن به کمک های دیگر کشورها، کمتر!

۲٫ دومین ماموریت پیشنهادی من برای ناوشکن جماران، سفر به جزیر خضرا و گذر از آب های به اصطلاح سفید است. شایعه ای شده است و کتابی هم در این باره نوشته اند که امام زمان در جزیره خضرا است که البته خیلی ها می گویند کذب است. بعضی ها هم می گویند این جزیره در همان مثلث برمودای معروف واقع است و بعضی ها هم جاهای دیگری را گفته اند. به نظرم ناوشکن جماران با برد عملیاتی بالایی که دارد و تجهیزات پیشرفته ارتباطی و حمل بالگرد، توان پایان دارد به افسانه جزیره خضراء را خواهد داشت!

۳٫ به نظرم اما مهم ترین ماموریت ناوشکن جماران، آزمایش توانایی های جمهوری اسلامی در حراست از کشتی ها و اسکورت آنها است. با توجه به تحریم هایی که ممکن است علیه جمهوری اسلامی ایران وضع شود، ممکن است آمریکایی ها بخواهند کشتی های خارج و داخل شده به ایران را در آب های آزاد بازرسی کنند که ناوشکن جماران می تواند با اسکورت کشتی ها و در هماهنگی با جنگنده های F-14 که اساسا برای پوشش هوایی در دریاها مناسب هستند، چنین اسکورتی را برقرار کند.

۴٫ دلم می خواهد ناوشکن جماران را در این ماموریت آخر به یک کار صلح دوستانه و حقوق بشری بگمارم و آن هم عبارت است از رساندن کمک های انسان دوستانه و لوازم پزشکی به مردم در محاصره غزه. غزه هنوز هم در محاصره است و مثل اینکه تنها با چنگ و دندانی مانند ناوشکن مسلح جماران می توان این محاصره وحشیانه و ضد انسانی و ضد حقوق اولیه بشر را گشود.

روال این است که چند نفر را به این بازی وبلاگی دعوت کنم. من هم از این دوستان می خواهم که بنویسند: زهرا اچ بی، کمانگیر،  بر ساحل سلامت، منبرنت. البته اگر بنویسند!
ـ دو عدد از این وبلاگ ها فیلتر شده اند، تیغ تیز فیلترینگ این وبلاگ ما را نگیرد، خوب است.

حضور یافته ها در بازی: (به روز می شود)
- پی نوشت
- آخرین گلبرگ گل یاس
- پاورقی
- یه منتظر
- وبلاگ صدارت
- نود و دو
- خاک
- مرصاد

فرهنگسرای رسانه امروز بعدازظهر میزبان گروهی از وبلاگ نویسان مذهبی بود که می خواستند بعد از چندین سال به فعالیت های مجمع وبلاگ نویسان مسلمان رسمیت ببخشند.  ۳۱ نفر عضو رسمی در این انتخابات حضور داشتند و از میان کاندیداهای مختلف به محمد صالح مفتاح، به عنوان نفر اول، محمد مسیح یار احمدی به عنوان نفر دوم، محسن علی نقیان، به عنوان نفر سوم، سید سجاد ال صاحب فصول نفر چهارم علی اللهیاری به عنوان نفر پنجم رای دادند.

این سه نفر همه از اعضای هیأت موسس مجمع وبلاگ نویسان مذهبی هستند. از میان محمد صالح مفتاح، دانشجوی دانشگاه امام صادق و نویسنده وبلاگ پاسخ گویی، کسی است که بیشترین مقبولیت را در بین وبلاگنویسان داشته است و ۱۸ رای را به خود اختصاص داد.

در عین حال بنده (صاحب همین وبلاگ) و آقای علی صابونچی صاحب وبلاگ و سایت آرماگدون در لحظات آخر به علت اینکه دیگران به اندازه کافی حضور داشتند، از شرکت در انتخابات صرف نظر کردیم و تنها به عنوان عضو عادی در انتخابات شرکت کردیم.

مهدی بوترابی، مدیر پرشین بلاگ هم در جلسه حضور داشت و در سخنان کوتاهی ضمن اعلام اینکه به مجمع انتقادات اساسی فراوانی دارد، از برگزاری این انتخابات و روند داوطلبانه آن تشکر کرد.

پی نوشت:

۱ – این نخستین خبر را با اینترنت دیال اپ خانه خاله محترم در تهران ان لاین می کنیم  و طبیعتا غلط های اطلاعاتی دارد، به محض دسترسی دوباره به نعمت اینترنت پر سرعت، علاوه بر اصلاح، عکس نیز خواهیم گذاشت.

۲ – خبر در ساعت یک و شانزده دقیقه بامداد جمعه ۸ شهریور اصلاح شد.

۳ – در سایت مجمع اشاره ای به انصراف بنده و اقای صابونچی نشده است، ظاهرا دوستان دوست ندارند بگویند کسی انصراف داده است. این رویه خوبی است و اگر چنین پیش برویم، بد می شود!