….

در نقطه اوج دیگری، کمانگیر که او هم وبلاگ پر مخاطب و مشهوری را مدیریت می کند، به قرار دادن کلمات فریبنده موتورهای جستجو در بخش ناپیدای وبلاگش متهم شد که به سرعت تبدیل به قضیه هک وبلاگ او شد. به گفته آرش و تنی چند از دیگر وبلاگ نویسان که دستی بر کارهای فنی دارند، این نوع شایعی از هک بوده است اما عده ای دیگر می گویند که مدتهاست وبلاگ کمانگیر به این مساله دچار بوده است که با ترکیب این دو گفت می توان گفت مدتهاست وبلاگ آرش کمانگیر هک شده است اما الان این هک به علت کنجکاوی یک کاربر آشکار شده است.

اما چرا یکی از این هک ها، هک بدی بود و دیگری هکی خوب که در آن هکر طرفدار هم پیدا کرد؟ پاسخ این سوال در متن قضیه نهفته نیست بلکه این بار حاشیه ها را باید جست!

بیایید کمی به عقب برگردیم. از هنگامی که توئیتر توسط گروهی که خود را ارتش سایبری ایران می نامید، هک شد. آن موقع هک بد بود و خیلی ها از بد بون هک سخن گفتند و گفتند این هک آبروی ایرانی ها را برده است. البته کسانی هم دفاع کردند که هک توئیتر در واقع اعتراض به دروغ پراکنی های انجام شده توسط این سایت و نوعی ضرب شصت نشان دادن فنی بود. اما در کل همه قبول داشتند که هک کردن یا در اصل هک فیزیکی چیز بدی است. ( اگر نمی دانید هک فیزیکی یعنی چه، به این مطلب مراجعه کنید: هک فکری، هک فیزیکی) البته قبل از این هم هک بد بود و بعد از این هم هک بد ماند تا نوبت به هک وبلاگ زهرا اچ بی رسید.

….

زهرا اچ بی برای خیلی از کسانی که وبلاگ می نویسند، نام آشنایی است و البته به اندازه ای که نام زهرا برای وبلاگ نویسان شناخته شده است، چهره و مشخصات حقیقی اش آشکار نیست که این مساله شاید به خاطر محدودیت های موجود برای یک دختر وبلاگ نویس ایرانی در داخل ایران باشد، محدودیت هایی که البته نه توسط قانون بلکه توسط جامعه ایجاد شده است. زهرا از همه چیز می نویسد، تجربه های شخصی که از دلمه درست کردن تا رانندگی در اتوبان را شامل می شود و مباحث اجتماعی که از ازدواج تا طلاق را در بر می گیرد.

….

اما چرا نوبت به هک وبلاگ زهرا رسید؟ جواب این سوال را همه کسانی که زهرا را می شناسند، می دانند. زهرا چیزهای می نوشت که بعضی ها خوششان نمی آمد و این کارها برای مدت های زیادی ادامه داده بود. اگر بخواهیم بعضی از این مطالب را نام ببریم، می توانم از موجی که به عنوان موج تن نویسی (هشدار: پیوند به این سایت به معنی تایید محتوای و موافقت با مطلب نوشته شده نیست) در وبلاگستان مشهور شد، ذکر کنم. جایی که برخی از خانم های وبلاگ نویس به بیان تجربه ها و خاطراتی پرداختند که به زعم خودشان جهان مردان از شنیدن آنها واهمه داشت! هنگامی که این موج به راه افتاد و خیلی ها مثل ماهی هایی که تازه به آب رسیده باشند، خودشان را در آن انداختند، تقریبا کسی جرات ایستادن در مقابل آن را نداشت! در واقع پادشاه لخت بود، ولی کسی جرات نداشت فریاد بزند که آی ملت این روی دیگر هرزه نویسی است که حالا اسم دیگری بر آن گذاشته اند. همین جا بود که زهرا به میان آمد و پست معروف وبلاگستان بی دین و ایمون! را نوشت که البته همان بعضی ها که اول گفتم خوششان نیامد!

….

این کار زهرا و کارهای مشابه دیگری که انجام داده بود، همه دست به دست هم دادند و وبلاگ زهرا اچ بی به هدفی برای هکرهایی با موضع گیری های خاص! تبدیل شد! اما این مساله چندان اهمیت نداشت. حتی وقتی که وبلاگ زهرا برای بار نخست هک شد و تمام اطلاعات آن پاک شد، باز هم قضیه در حد همان هک فیزیکی باقی ماند تا اینکه هک خوب! اخیر اتفاق افتاد! چرا از واژه هک خوب استفاده می کنم؟ منظور من از هک خوب، هکی است که به جای سرزنش هکر و نکوهش نفس عمل هک، ابتدا صاحب وبلاگ و مدیر فنی آن مورد هجوم قرار گرفتند که می خواهند خودشان را بزرگ کنند و بعد که مشخص شد واقعا هکی در کار بوده است، از هکر به عنوان جوانی که قصد یک شوخی یا در اصل قصد خواستگاری داشته است، یاد شد!

….

هک خوب! وبلاگ زهرا، هکی استادانه بود که هکر در آن هم از نظر فنی مهارت خوبی به کار برده بود و هم از نظر محتوایی به جای پاک کردن کل دیتابیس و اطلاعات وبلاگ که به آنها دسترسی داشت، متنی به عنوان خواستگاری و با محتوایی به دقت تنظیم شده روی سایت زهرا قرار داد. متنی که به ادعای خودش چند روزی هم روی آن کار کرده بود اما بیشتر به نظر می رسد یک تیم روی هک زهرا کار کرده است، تیمی که بخش فنی و محتوایی مجزایی داشته است و وبلاگ زهرا را هم از نظر فنی تجزیه و تحلیل کرده است و هم از نظر محتوایی، ضربه را وارد کرده است.

….

هکر یا هکرها احتمالا با استفاده از باگ های کنترل پنل پلسک که هاست قبلی وبلاگ زهرا از آن استفاده می کرد، وارد میزبان شده اند و دسترسی نامحدود به فایل های زهرا را برای خودشان آزاد کرده اند. سپس با تغییراتی در هسته وردپرس، امکانی ایجاد کرده بودند که رمز وبلاگ زهرا از طریق وردپرس و به صورت کد نشده برایشان ایمیل شود. بدین شکل، با همان یوزر زهرا وارد وبلاگ شده اند و سپس متنی را که تیم محتوایی هک پیشنهاد کرده است، در یک روز تعطیل روی سایت قرار داده اند.

….

بدین شکل وقتی زهرا یا مدیر فنی سایت بعد از هک اقدام به تعویض رمز می کردند، باز هم هکر رمز را داشت و برای رهایی از این هک، چاره ای جز نصب دوباره سیستم مدیریت وبلاگ در یک مکان دیگر و وارد کردن اطلاعات به صورت دستی آن هم پس از اطمینان از آلوده نبودن آنها وجود نداشت. کاری که چندین روز وقت زهرا و مسوول فنی سایت او را گرفت و در این مدت روزانه نویسی مانند زهرا از وبلاگش دور بود، اما باز هم این همه ماجرا و همه هدف هکر (ها) نبود!

….

این کار توامان فنی و محتوایی با تبلیغات بعد از هک تکمیل شد. کسانی مثل وحید آنلاین که وقایع خیلی ریزتر در جمهوری اسلامی را می بینند و بزرگ می کنند، انگار اصلا این هک را ندیدند و در مقابل عده ای آگاهانه به شایعه هک توسط خود زهرا و مدیر فنی و سپس هک به قصد خواستگاری دامن زدند. شایعه ای که به سرعت شبکه های اجتماعی را درنوردید و موج دوم را ناآگاهانه همراه خود کرد و از قضیه هک ناجوانمردانه وبلاگ زهرا، یک شوخی مسخره ساخت!

….

این هک خوب بود! هکی که کسی تقریبا آن را محکوم نکرد تا اینکه بعضی ها از جمله خود من، فارغ از اینکه کسی خوشش بیاید یا نیاید، زشتی این کار و ناراحتی ای که متوجه زهرا شده بود را به دیگران تذکر دادند. (یکی از کاربران فرندفید از بحثی که سر هک زهرا پدید آمده بود به شوخی با عنوان یکی از جنگ‌های فرندفید یاد کرد!) اما حتی بعد از این هم عده‌ای با اصرار بر طنز بودن این قضیه، آن را ادامه دادند هر چند که می دانستند هک کردن، بد است!

….

اما هک بد، چه زمانی اتفاق افتاد؟

یکی دیگر از وبلاگ نویسان مشهور و پر مخاطب وبلاگستان فارسی که البته وبلاگ انگلیسی مشهوری هم دارد و در خارج از ایران به نوعی به عنوان کارشناس وبلاگ های فارسی مورد رجوع قرار می گیرد، آرش کمانگیر است. البته کمانگیر اسم اصلی آرش نیست ولی از انجا لقب کمانگیر که نام وبلاگ وی نیز هست، از نام فامیل او مشهورتر است، از او با عنوان آرش کمانگیر یاد می کنیم.

….

کمانگیر که موضع گیری های خاص خودش در فضای وبلاگستان دارد که البته با سلیقه داخل نشین هایی چون من کمتر همراه است، و سابقه فعالیت زیادی در سایت های وب ۲ نیز دارد (از جمله نشان بالایار درجه ۳ او را که در اوایل فعالتی بالاترین به دست آورد، به یاد می آورم) تا به حال با حمله جدی ای روبرو نبوده است یا اگر حملات جدی ای  هم بوده است، خود کماگیر آن را علنی نکرده است. اما چطور این هک بد علنی شد؟

….

یکی از خط مشی هایی که کمانگیر در وبلاگ نویسی دنبال می کند، مونیتور کردن و سپس پرداختن به موضوعاتی است که در سایت‌ها یا وبلاگ‌های دیگر اتفاق می‌افتد. این اتفاق در مورد سایت‌ها بیشتر متوجه خبرگزاری فارس است که به علت کثرت خبر و شتابزدگی‌ای که بر آن حاکم است، سوژه خوبی است. اما کمانگیر وبلاگ‌ها و سایت‌های علمی و فرهنگی را هم بررسی می‌کند و گاه از نظر فنی و گاه از نظر محتوایی براساس سلیقه سیاسی و اجتماعی خودش، دست به نقد آنها می‌زند. این نقد البته گاهی اوقات از حالت نقد خارج می شود و به محاکمه نیز می کشد. مثلا درباره وبلاگ زهرا اچ بی که بالا ذکر ایشان رفت، کمانگیر به پستی که در آن زهرا تحریم ها را امری عادی شده برای مردم فرض کرده بود، نقدی وارد کرد، نقدی که البته بی شباهت به محاکمه نبود و زهرا نیز آن را برنتابید و به آن پاسخ داد.

….

آرش در زمینه سیاسی نیز فعال است و یکی از کارهایی که در ایام انتخابات ریاست جمهوری دهم انجام داد، قرار دادن بخشی به نام سبز کن! بود. در این بخش طرافداران میرحسین موسوی می توانستند آواتار خود را سبز کنند و سپس این نشانه را که با رنگی سبز مشخص شده بود، روی سایت قرار دهند. اما ماجرای هک یا آن طور که برخی نوشتند، تلاش کمانگیر برای کشاندن بازدیدکننده بیشتر به سایتش با استفاده از واژه های جنسی چه بود؟

….

نخستین بار خرچنگ زاده در پستی به هک شدن کمانگیر اشاره کرد اما از آنجا که در ابتدا مشخص نبود این یک حمله هک است، خرچنگ زاده که از قبل درگیری شدیدی با کمانگیر داشت، کمانگیر را به تلاش برای جذب بازدید بیشتر از طرق ناپسندی متهم کرد که چندی قبل خود کمانگیر یکی از سایت های مذهبی را به استفاده  آگاهانه از آن‌ها متهم کرده بود. هاتف در پستی با عنوان شارلاتانیسم سایبری و شاید هم کمی بیشتر، نوشت:

….

در عنوان و توضیحات لینک از واژه های محبوب خاصی چون نام دارو های ج-ن-س-ی و اعصاب پُر استفاده، «و-ی-ا-گ-ر-ا» و «ز-ا-ن-ا-ک-س»، و یک برنامه رسانه ای محبوب استفاده شده است.

….

این مطلب به عنوان افشاگری به سرعت در فضای مجازی پخش شد، البته سرعت پخش آن با سرعت پخش خبر هک خوب! زهرا به هیچ وجه قابل مقایسه نبود چرا که تعداد زیادی از کسانی که خبر هک زهرا را به آن شیوه ناجوانمردانه پخش کرده بودند، تمایلی به پخش استفاده کمانگیر از شیوه های ناپسند برای جلب خواننده به وبلاگش را نداشتند. کمانگیر به کاری متهم شده بود که فقط چند روز قبل دیگران را به خاطر انجام آن مورد نکوهش قرار داده بود و این مساله نکته قابل توجهی به شمار می رفت.

….

اما مساله به همین شکل پیش نرفت. کمانگیر در اولین واکنش، گناه را به گردن هکری انداخت که نسخه قدیمی وردپرس را هک کرده است و از دیگران خواست تا این مساله را بررسی کنند. حتی وی گفت که از شرکت ارائه دهنده خدمات هاستینگ خواسته است که این مساله را بررسی کنند. اینجا بود که به خلاف هک قبلی که از ابتدا مشخص بود هک است اما کسی برای محکوم کردن آن اقدام نکرد، صداهایی برای محکوم کردن اتهام زدن به کمانگیر در مورد مساله ای که در واقع هک بوده است، بلند شد.

….

این صداها عمدتا از سوی فنی های وبلاگستان بود یعنی کسانی که دستی بر آتش برنامه نویسی و وب دارند. KP-Tools نوشت:

….

همیشه نگران وب فارسی بوده‌ام و هستم، این نگرانی را از نوشته‌های بلاگم می‌توان دریافت. زمانی نگران‌تر می‌شوم که شایعه‌ای با استدلال‌های به ظاهر درست و سفسطه‌بافی در وب فارسی پخش می‌شود. از همه بدتر این‌است که آن شایعه، توسط جمع کثیری از فعالان وب هم تایید شود و کسانی بدون آگاهی فنی، اقدام به قضاوت کنند؛ شایعه‌ای که می‌تواند از جنس «اتهام» باشد.

….

آرش هم در این فاصله فرصت پیدا کرده بود تا نگاه دقیق تری به آنچه در وبلاگش می گذرد، بیاندازد و مساله را به شکل کامل روشن کند. کمانگیر در پستی با عنوان در مورد حمله فارما هک یا چگونه وبلاگ یک آدمیزاد به فروشگاه ویاگرا تبدیل می شود،  نوشت که خودش از این مساله که با جستجوی نام وبلاگ وی، برخی از نتایج نادرست لیست می شوند، واقف بوده است اما به سادگی دلیل آن را نمی دانسته است.

در اینجا نظر شخصی من این است که در این نکته حق با کمانگیر است. در واقع مشغله کاری خیلی وقتها اجازه نمی دهد درباره مسائلی این چنین، درست بیندیشیم و به سادگی از کنار آن می گذریم چرا که مساله مهمی نیست و شاید نتیجه ناسازگاری الگوریتم جستجوی یک موتور جستجو با وبلاگ یا هر چیزی باشد.

کمانگیر اما مساله را این بار درست حلاجی کرده بود و نوشت:

….

ند ساعت جستجو نشان داد که هکر/هکرهایی از قدیمی بودن نرم افزار وبلاگ های مبتنی بر وردپرس استفاده کرده و در یک ترفند سه مرحله ای کلمات کلیدی دلخواه خود را در آنها جاسازی کرده اند. این ترفند به نام Pharma Hack، یا «هک داروخانه ای»، شناخته شده است و در تالارهای گفتگوی وردپرس و گوگل می توان رد آن را پیدا کرد. یک جستجوی ساده در گوگل هم نشان می دهد که وبلاگ ها و وبسایت های زیادی در این حمله مورد آسیب قرار گرفته اند.

….

بالاخره مساله مشخص شده بود! کمانگیر قربانی حمله ای به نام هک داروخانه ای شده بود و این چنین، نتایج جستجو نادرست نشان داده می شدند. اما حواشی بعد از این هک چه بود؟

نه تنها هک کمانگیر با محکوم شدن عمومی مواجه شد، بلکه کسانی که در مورد هک مسلم زهرا اچ بی ساکت بودند، در دفاع از کمانگیر یکی یکی از هم سبقت گرفتند!

وحید آنلاین در کامنتی زیر لینک به پست خرچنگ زاده در فرندفید که به محل بحث و جدل تبدیل شده بود، نوشت:

….

من باور نمی‌کنم که نویسنده انقدر احمق باشه که پستی که نوشته رو خودش هم باور داشته باشه ولی سابقه داره که به‌خاطر دشمنی دروغ بگه و تقلب کنه و سعی کنه بقیه رو فریب بده. – Vahid۹Online

….

به سادگی، اقدام خرچنگ زاده که از ماجرای هک شدن کمانیگر بی اطلاع بوده است و گرچه پستش را با مقداری حب و بغض شخصی که ناشی از درگیری های قبلی با کمانگیر بوده، نوشته است، به دشمنی، دروغ، تقلب و فریب دیگران تعبیر می شود!

….

در واقع می توان این طور برداشت کرد که این افراد احتمالا با استانداردی دو گانه به مساله هک نگاه کرده اند و هک وبلاگ زهرا که استادانه و با هدف تخریب چهره وی انجام شده را در یک حالت خوب! و در حالتی دیگر مطلبی طنزآمیز دانسته اند اما هک وبلاگ کمانگیر که توسط یک الگوی فراگیر هک صورت گرفته را، هکی بد دانسته و آشکار کننده این مساله را به دروغ و تقلب متهم کرده اند!

….

شاید باید استانداردهایمان را در نگاه کردن به یک مساله، هم یکسان کنیم و هم از یک زاویه به آن مساله نگاه کنیم. در این صورت هر هکی، از هک توئیتر و سایت های ناسا تا هک وبلاگ زهرا و وبلاگ کمانگیر بد است و باید محکوم شود!

….

بترسیم از زمانی که خندیدن به هک شدن دیگران در فضای مجازی، عادی شود!

….

پس نوشت ها:

۱٫ دلیل علاقه من به این مطلب، درگیر شدن در مساله هک زهرا و واکنش های بعد از آن و هم چنین واکنش های بعد از هک کمانگیر بود. به نظرم با این دو وبلاگ نویس قدیمی یکسان رفتار نشد.

۲٫ تا جایی که ممکن بود ترتیب زمانی پست ها را رعایت کردم و به همه لینک دادم، اما اگر باز هم رعایت نشده است، عمدی نبوده است.

۳٫ اسم بردن از وحید آنلاین به خاطر دامنه فعالیت زیاد او و شیر کردن تقریبا همه چیز! است. غیراز این، خصومت شخصی ای با او ندارم اگر چه عقایدمان یکی نیست!

۴٫ به هر وبلاگ و سایتی که لازم دانستم و توانستم لینک دادم، امیدوارم ربات های مسدود کننده سایت ها به این پست من کاری نداشته باشند، سرشان که خیلی شلوغ است این روزها!

۵٫ مطالبی که راجع به سابقه کمانگیر نوشتم، ربطی به نقدی که او اخیرا بر پست وبلاگ من کرده است، ندارد. پاسخ آن نقد را باید بعدا بدهم و به خودش هم گفته ام.

۶٫ جمله آخر، اشاره به توضیح وبلاگ کمانگیر دارد: بترسیم از زمانی که کشتن آدمیزاد در جامعه عادی شود. گفتم که کپی رایت رعایت شود!

اما منظور از هک فیزیکی و هک فکری چیست؟

هک فیزیکی عبارت از هر نوع عملی است که باعث از بین رفتن سخت افزار یا اطلاعات رسانه مورد نظر شود، از حمله به سایت اینترنتی رسانه گرفته تا حمله نظامی!

هک فکری اما عبارت است از هدف گرفتن آدم ها و روندهای تولید محتوا در این رسانه ها که از نفوذ دادن آدم های خودی تا بی اعتبار کردن آدم های اصلی رسانه هدف را شامل می شود.

برای شروع بررسی، چند رسانه اصلی را که به نظر من بیشتر در معرض خطر هک فکری و فیزیکی هستند، انتخاب کردم که از قرار زیر است:
۱٫ رادیو زمانه
۲٫ رادیو فردا
۳٫ ردایو آمریکا، VOA
4. بی.بی.سی فارسی
۵٫ دویچه وله فارسی

طبیعتا شبکه های داخلی از این قضیه مستثنا هستند چرا که نوع برخورد با آنها فرق می کند. همچنین سایت های سبز نیز به علت نگاه امنیتی و امکان حذفی که در موردشان وجود دارد، کمتر مورد هک قرار می گیرند، مخصوصا هک فکری که هزینه های زیادی را نیز در بر دارد. حال این ۵ رسانه را به اجمال و براساس تلاش های انجام شده که در معرض افکار عمومی قرار گرفته اند، بررسی می کنیم.

۱٫ رادیو زمانه:
رادیو زمانه که با بودجه مستقیم یک کشور خارجی برای اثرگذاری در میان جوانان و نخبگان فرهنگی ایرانی داخل و خارج کشور تشکیل شده است، از آغاز تاکنون فراز و نشیب زیادی داشته است. دوره اول این رسانه که با حضور آدم های شناخته شده و حرفه ای ایرانی مدیریت می شد، آن چنان برای سیستم اطلاعاتی ایجاد مزاحمت کرده بود که تلاش گسترده ای برای هک فکری یا به اصطلاح “زدن سر” آن آغاز گردید.
فشار اصلی این هک فکری، بر روی طرف خارجی سفارش دهنده قرار داشت به شکلی که با تکیه بر بی اعتمادی ذاتی موجود بین ایرانی ها و هلندی ها، باعث تقویت عدم اعتماد و بینش “سواستفاده تیم ایرانی از موقعیت داده شده” گردید. در عین حال به نظر من تلاش سیستم اطلاعاتی بر آن قرار گرفت که به جای تیم اداره کننده قوی ایرانی، تیمی ضعیف اما پر سر و صدا، اداره رادیو زمانه را بر عهده بگیرد و در عین حال مدیریت مستقیم با طرف خارجی باشد که از ابتدا نتیجه فعالیت چنین تیمی مشخص بود.

رادیو زمانه، در دوره نخست به علت شناخت تیم اداره کننده ایرانی از داخل کشور و دانستن نقاط ضعف و قوت خود و اشراف بر بی برنامگی فرهنگی و فقدان رسانه مناسب برای مقابله در داخل کشور؛ محبوبیت خوبی به دست آورده بود. به عنوان مثال در همان دوره، مصاحبه یکی از نویسندگان سرشناس ایرانی، که از مصاحبه با رسانه های داخلی و خارجی پرهیز می کرد، را در زمانه خواندم. با او تماس گرفتم و از علت شکستن تحریم رسانه ها سوال کردم و در پاسخ شنیدم که “شخصی شناخته شده و با اطلاع از ادبیات و فرهنگ که تمامی آثار مرا خوانده بود آمد و من دو سه ساعتی با او گپ زدم و از این گپ زدن، لذت هم بردم و در انتها حاصل مصاحبه ای شد که شما خواندید. این نویسنده اصلا از ماهیت زمانه اطلاعی نداشت و تنها حرفه ای بودن مصاحبه کننده و نوع برخورد او، باعث شکستن حصر چندین ساله اش شده بود.

رادیو زمانه قوی و اثرگذار، این چنین هدف هک فکری قرار گرفت و در نهایت طرف خارجی، فریب اطلاعاتی را خورد و تیم قوی موسس را کنار گذاشت. از یاد نبریم که یک تیم قوی در حال کار همیشه روی خط قوانین حرکت نمی کند بلکه نیاز به شکستن قوانین خشک دارد و در صورت یک رفتار کاملا قانونی و خشک، از هم می پاشد.

بعد از این هک فکری، نوبت به قدرت نمایی فیزیکی رسید و در روزهای گذشته، “ارتش سایبری ایران” با قدرت نمایی و با هدف ایجاد رعب در میان تیم فنی اداره کننده، سایت زمانه را پایین آورد. گزارش هایی که از این هک به دست آمده است، نشان از پاک شدن بخش زیادی از اطلاعات دارد که خود نشان از دسترسی مناسب و انجام موفق این هک فیزیکی است.

رادیو زمانه کنونی، نه از نظر فکری چیز خاصی دارد، نه از نظر فیزیکی قابل اعتماد است. طرف خارجی هم دیگر ناامید شده است و آب رفته به جوی باز نمی گردد. شاید هک فکری و فیزیکی رادیو زمانه، موفق ترین هک آشکار شده توامان تاکنون در کارنامه سیستم اطلاعاتی ایران باشد.

۲٫ رادیو فردا
رادیو فردا ارزش هک فیزیکی ندارد، در واقع یک شبکه رادیویی انفعالی است که بر مبنای خبر و موسیقی استوار شده است. اما می تواند مورد هک فکری قرار بگیرد. شیوه رادیو زمانه در اینجا هم کاربرد داشته است. در عین حال از شیوه دیگری که به علت عجول بودن آمریکایی ها کاربرد خوبی دارد، استفاده شده است. این شیوه که در دیگر رسانه ها نیز کاربرد دارد، نفوذ آدم های خاکستری در این گونه رسانه هاست.

اما آدم های خاکستری کیستند؟ در تعریف این آدم ها باید گفت کسانی هستند که به علت خصوصیات درونی یا عوامل محیطی، طوری بار آمده اند که هیچ وقت دل به طرف خاصی نمی سپارند، تا زمانی که در ایران باشند یا در رسانه هایی که خط قرمزهای نظام را رعایت می کنند و به آن التزام دارند، در جهت خط فکری آنها فعالیت می کنند و زمانی که در رسانه ای مانند رادیو فردا مشغول می شوند، این فعالیت در جهت خواسته های آنها صورت می گیرد.

آدم های خاکستری، هیچ وقت برای هدف “براندازی” یا “تغییر رژیم” مهره های مناسبی نیستند اما برای رسانه هایی مانند رادیو فردا، تنها آدم های در دسترس هستند. این آدم ها به راحتی با وعده کمک مالی یا تهدید جانی علیه خود یا خانواده اشان که احتمالا در ایران هستند، به ابزار دست سرویس های اطلاعاتی ایران تبدیل می شوند و سر بزنگاه با تحلیل های خود، طرف خارجی را به گمراهی رهنمون می شوند.

به نظرم این شیوه هک فکری به همراه فشار به خبرنگاران این رادیو هر از چند گاه، در مورد رادیو فردا اعمال می شود وآن را به یک رسانه “نه چندان تاثیرگذار” تبدیل کرده است. در واقع اصلا رادیو فردا بی اثر است!

۳٫ رادیو صدای آمریکا VOA

رسانه ای که مدتها تیول یک نفر باشد، تقریبا حتی از هک فکری نیز بی نیاز است. یعنی به معنی واقعه کلمه رادیو صدای آمریکا، ارزش برنامه ریزی ندارد. شاید سرویس های اطلاعاتی ایران، برنامه ای دراز مدت برای کانالیزه کردن شیوه رسیدن اخبار به رادیو صدای آمریکا داشته باشند ـ که قطعا دارند! ـ اما به نظر نمی رسد نیازی به در اختیار گرفتن آدم های این رسانه احساس شود. هر چند در اختیار گرفتن این آدم ها ساده است و همیشه می توان برای آن اقدام کرد!

در یک کلام رادیو صدای آمریکا VOA به خاطر عوامل متعدد خطری نیست که نیاز به هک هیچ بخشی از آن باشد و تنها مهم ترین فعالیت آن، حمایت از فیلترشکن اولتراسرف بوده است که البته در اصل ربطی به این رادیو ندارد و سیاست دولت آمریکا است.

۴٫ بی. بی. سی فارسی BBC Persian

بی. بی. سی فارسی، رسانه کهنه کار انگلیسی که از دیرباز ابزار دست دیپلماسی عمومی و پنهان بریتانیا بوده است، حکایت دیگری دارد. بی. بی. سی بنا بر ضرورت جنگی شکل گرفته است، یعنی این رسانه در اصل برای جنگیدن و پیشتیبانی از جنگ طراحی شده است.

بنگاه سخن پراکنی بریتانیا، شیوه های پنهان و آشکار بسیاری را در فعالیت خود در پیش می گیرد و به جرات می توان گفت از نخستین اهداف هک فکری سرویس های اطلاعاتی ایران بوده است. هم اکنون نیز به نظر من زمین نخست نبرد، بی. بی. سی فارسی است. اما چرا؟

جواب این سوال در شیوه جذب همکار برای بی. بی. سی فارسی نهفته است. این رسانه تا هنگامی که به شکل صوتی و در قالب رادیو بی. بی. سی فعالیت می کرد، از تیم تقریبا بسته ای استفاده می کرد که نفوذ در آن کار ساده ای نبود. البته به نظر من شیوه بی اعتبارسازی منابع در مورد این رسانه قوی از مدت ها قبل به کار رفته است که در بسیاری از موارد بی. بی. سی با هدایت تیم های قوی و به علت استفاده از شیوه های مناسب برای تایید خبر، از آن جسته است. در واقع در میان این چند رسانه های که بررسی می کنیم، بی. بی. سی حرفه ای ترین است و به همین خاطر درگیری پنهان با آن، از همه سنگین تر و بیشتر است.

اما هنگامی بی. بی. سی فارسی تصمیم به راه اندازی تلویزیون به زبان فارسی گرفت، ناگهان یک فرصت طلایی در مقابل سرویس های اطلاعاتی ایران ظاهر شد. تیم بسته بی. بی. سی که به دقت توسط سرویس ضد اطلاعات بریتانیا کنترل می شدند، باز شد و افراد جدیدی وارد آن شدند. این افراد بیشتر از میان روزنامه نگاران اصلاح طلب ایرانی بودند که پس از باز شدن فضای رسانه ای در ایران، فعالیت خود را آغاز کرده بودند.

البته بی. بی. سی با برگزاری برخی دوره های روزنامه نگاری از راه دور ـ که دوره حضوری آن زمانی در ترکیه برگزار شد ـ و نشریه کارگاهی زیگ زاگ، سعی کرده بود همکاران تلویزیون فارسی اش را خود انتخاب کند نه اینکه سرویس های اطلاعاتی ایران آن را برایش انتخاب کنند.

به نظرم بازی اصلی بی. بی. سی و سرویس های اطلاعاتی ایران در داخل بی. بی. سی جریان دارد. شاید ـ و به نظر من قطعا ـ اکثر کسانی که از ایران رفتند و وارد تلویزیون بی. بی. سی فارسی شدند، هیچ ارتباطی با سرویس های اطلاعاتی ایران ندارند، اما ذات محتاط و توطئه گر انگلیسی ها، نمی تواند دربست چنین چیزی را قبول کند! هر پاراگراف خبر، هر عکس و هر گزارش ارائه شده ایرانی ها، توسط آدم های مورد اعتماد و بعضا ناشناس سرویس اطلاعاتی بریتانیا بازنگری می شود و حتی نکات غیر مرتبط در کنار هم قرار داده می شوند تا راه نفوذ اطلاعاتی ایران بسته شود.

گاهی اوقات هم بی. بی. سی هنگام شک کردن به فرد یا افرادی، محیط را برای آنها بازتر می کند تا خودشان را نشان دهند و به قولی مرتکب اشتباهی شوند که ظن همکاری با ایرانی ها را به یقین تبدیل سازد. به نظرم بچه های ایرانی ای که در بی. بی. سی کار می کنند، از این بابت متحمل فشار زیادی می شوند و من شخصا برای این دوستان روزنامه نگار احساس تأسف می کنم که مهارت حرفه ای شان خیلی اوقات نادیده گرفته می شود.

استدلال سرویس اطلاعاتی بریتانیا احتمالا این است که این افراد حتی اگر خودشان همکاری را آغاز نکرده باشند، اما در دوران فعالیت در ایران زیر نظر بوده اند و ممکن است احضار شده باشند و هم اکنون نیز خانواده ایشان در ایران هستند.

شیوه دیگر بازی با بی. بی. سی فارسی، هدف قرار دادن فیزیکی امواج ارسالی از ماهواره ها است که البته دیگر هک فکری نیست و هک فیزیکی کاملی است که توسط بچه های همیشه در صحنه سپاه! عملی می شود، البته این حدس من است!

بی. بی. سی فارسی در نهایت با وجود ایرانی هایی که در آن کار می کنند، پس از مدتی به علت درگیری های اطلاعاتی، با نوعی مشکل از درون روبرو خواهد شد که براساس برد هر طرف بازی یعنی سرویس اطلاعاتی ایران یا انگلستان، نوع این فروپاشی متفاوت خواهد بود.

۵٫ دویچه وله فارسی

از این جهت دویچه وله فارسی را بررسی می کنم که نقش این رسانه به ظاهر بی طرف، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. جایزه وبلاگی دویچه وله را من به عنوان یک دام اطلاعاتی مورد بررسی قرار می دهم. برندگان این جایزه البته تقصیری ندارند بلکه طراحان آن از نظر من به دنبال جذب بخش خاکستری و غیر سیاسی وب بودند.

دویچه وله فارسی از یک طرف آن قدر تاثیر گذار نیست که نیازی به هک فیزیکی باشد و از طرف دیگر به هر حال یک رسانه است و باید برای هک فکری آن کاری کرد. به نظرم بازی برای دویچه وله تازه شروع شده است و آدم های خاکستری و نفوذها تازه در حال رسوخ به دویچه وله هستند.

این پنج رسانه را به اختصار و اجمال و احتمالا با اشتباه بسیار بررسی کردم. اما نه رسانه های مورد هدف سرویس های اطلاعاتی ایران به اینجا ختم می شود و نه راه های نفوذ و تاثیرگذاری و مقابله با این رسانه ها، در این نوشتار احصاء شده اند. بازی رسانه ای سرویس های اطلاعاتی ما با رسانه هایی که سرشان در خارج از ایران است، تازه شروع شده است!

خوشحالی این دوستان، به این علت است که بالاترین را ابزاری در دست دشمنان خود می بینند و دیده اند. اگر لینک این دوستان منفی می گیرد و از صفحه حذف می شود یا نظراتشان با منفی باران مخالفان پنهان می شود، گناه را نه به گردن محتوا که به گردن وسیله خنثی یی به نام بالاترین می اندازند.
در واقع بالاترین وقتی لینک این دوستان منفی می گیرد مقصر است، وقتی نظرات پنهان می شود مقصر است چرا که سیستمی طراحی نشده است تا هنگامی که این دوستان حرف حقی را می زنند ولی اکثریت به اشتباه آن را قبول ندارند، جلوی این اکثریت گرفته شود.

مثالی که در عالم واقع می توان زد، زمانی است که شخصی که همیشه حرف هایش به علت نفوذ یا قدرتی که داشته، خریدار داشته است، قدرتش را از دست می دهد و دیگر همه به او گیر می دهند و کسی به حرفش گوش نمی دهد. حالا همه به او حمله می کنند و حرف های درستش نیز با برخوردهای بدی مواجه می شود.اینجاست که شخص از نبود قدرت قبلی شاکی می شود.

همین مثال درباره دوستانی که از هک شدن بالاترین خوشحال هستند، تا اندازه ای صادق است.
البته لینک های من نیز در بالاترین با رای منفی حذف شده اند، نیمی به صفحه اول نرفته اند و نیمی دیگر هم که رفته اند به خاطر موضوع صد درد صد جذاب یا کمک خواستن از دیگران بوده است.
می توان گفت که جامعه کاربران بالاترین دچار دیکتاتوری اکثریت بر ضد اقلیت است، مطلبی که بارها دیگران گفته اند و این اکثریت بیشتر دوست دارند پز اپوزیسیون بگیرند، خلاف نظام جمهوری اسلامی عمل کنند، مسائل جنسی و غیر اخلاقی را دوست دارند و ناشناس دق دلی خودشان را سر افراد مذهبی خالی می کنند.
اما اینها باز هم باعث نمی شود، وسیله ای به نام بالاترین هدف حمله قرار گیرد. این وسیله خوب است و یا باید قواعد بازی را در آن رعایت کرد و بدون تقلب جلو رفت نه مثل برخی رسانه های وطنی تقلب کرد و تقلب کرد و بعد هم علم خوشحالی بسته شدن بالاترین را برداشت!

امیدوارم بالاترین زودتر برگردد و باعث شود که دیگر محیط های مجازی هم از بالانشین های خمار! خالی شوند مخصوصا فرند فید!