خیلی ها فکر می کنند رسانه های نوین، می توانند جای رسانه های سنتی را بگیرند یا حداقل بخش زیادی از کارکردهای آنها را به عهده بگیرند. در واقع این افراد یک سری وظایف خاص برای یک رسانه تعریف کرده و سپس با ارائه رسانه ای جدید، از همگان انتظار دارند که آن کارکردهای خاص را این بار از رسانه های جایگزین بخواهند.

این کار همیشه درست پیش نمی رود. اگر هدف اصلی از خواندن روزنامه، دریافت اخبار باشد، می توان گفت  استفاده از یک رسانه آن لاین شاید جایگزین شود، اما برای اکثر خوانندگان هدف اصلی، خواندن روزنامه نیست.

در واقع روزنامه یک وسیله است که مجموعه دور و بر خودش را پدید آورده است. الکساندر سولژنیتشین در کتاب “مجمع الجزایر گولاگ” روایت فردی را نوشته است که به خاطر نبود روزنامه و کاغذ، در کنار عکس های استالین که در آن زمان به وفور یافت می شده است، تمرین امضا می کرده است و همین باعث جلب وی و اعزام او به مجمع الجزایر شده است، مجسم کنید اگر روزنامه در دسترس این دهقان بود، ایا اکنون زنده نبود؟  البته این یک مثال از کارکردهای روزنامه است.

اما دیگر رسانه ها هم کاربردهای خودشان را دارند و هرگز از بین نمی روند.

یک مثال جالب دیگر را خودم به شخصه تجربه کردم. این روزها هر کسی که می خواهد با شخص دیگری رابطه ای (البته از نوع شرعی و شناسنامه ای) برقرار کند، ابزارهای متعددی در دسترس دارد. دیگر دوران نامه فدایت شوم گذشته است، نامه هایی پر خطر که معلوم نبود توسط چه کسی گشوده می شوند. پیام کوتاه، پیام رسان های تحت شبکه، تلفن همراه  و وسایت های اجتماعی مانند کلوب و فیس بوک جایگزین های خوبی هستند.

اما هنوز هم برخی ابزارهای قدیمی کارکرد خودشان را از دست نداده اند. مثال بارز این ابزارها، جزوه است.

البته تجربه شخصی من خیلی هم شخصی نیست! بلکه متعلق به یکی از همکاران است. عکسی که اینجا قرار داده ام، صفحه اول کتاب دکتر شکرخواه، خبر، است. همکار عزیز ما هنگامی که مشغول مطالعه بخش های این خبر بوده است، به فردی از جنس مخالف برخورده و خواسته با ایشان ارتباط برقرار کند. این دوست ما هیچ راهکاری برای دادن شماره تلفن خودش به فرد مقابل نداشته است، چرا که در یکی از دانشگاه های پادگان مانند شهر قم، این اتفاق مبارک برایشان افتاده است، یعنی دانشگاه قم!

در اینجا، ابزارهای مدرن همگی بی فایده از کار درآمده اند و تنها کتاب، این دوست صمیمی انسان، به نامه رسان تبدیل شده است.

این دوست ما شماره صفحه ای که در بالای آن شماره تلفنش را با مداد نوشته بوده است، روی صفحه اول کتاب نوشته و سپس مکالمه ای این چنین اتفاق افتاده است:

ـ ببخشید خانم … کتابتون جا موند.

ـ بله؟ کتا ب من؟ آهان یادم رفت، ببخشید. دست شما درد نکنه

و این چنین این خانم محترم با باز کردن صفحه اول کتاب، مستقیما به صفحه ای مراجعه کرده است که این همکار ما نشانی داده است.

نتیجه گیری منطقی از این ماجرا این است که نباید ابزارهای قدیمی انتقال پیام و رسانه های نسل گذشته را کنار گذاشت، این رسانه ها هم هنوز مصرف خودشان را دارند!