صبر کنید! قرار نیست این یک پست علیه رییس جمهور باشد. رییس جمهور انسان محترمی است و در جایگاه خود، خدمات زیادی را به کشور انجام داده است. این پست در واقع قرار است برخی مصادیق جرم “تبلیغ علیه نظام” را بررسی کند تا نشان دهد که تفسیر موسع از این جرم و عدم جرم انگاری دقیق آن در قانون، چقدر می تواند اشتباه برانگیز باشد.

فرض کنیم، فقط فرض! که کسی می خواهد ناکارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران را که بر مبنای ولایت فقیه شکل گرفته است را ثابت کند. این شخص باید یکی از اعضای قوه مجریه را تشویق کند تا در سطوح بالا، با رهبر انقلاب، درگیر شود و نصایح و راهنمایی های ایشان را نادیده بگیرد. در ادامه، شخصی که قصد اثبات ناکارآمدی نظام ما را دارد، باید این عضو قوه مجریه را تشویق کند که بعد از این درگیری به حالت قهر از خانه خود خارج نشود و بی توجه به تبعات اقدامش برای نظام جمهوری اسلامی در خارج و داخل کشور، مدام پیغام و پسغام بفرستد. در این حالت، با تبلیغاتی که رسانه های ضد انقلاب داخلی و خارجی راه می اندازند، وجود یک درگیری عمیق میان رهبری و قوه مجریه باعث نشان دادن ناکارآمدی شکل فعلی نظام جمهوری اسلامی خواهد شد.

حالا از دنیای فرض به دنیای واقعی بر گردیم، به جای شخص تشویق کننده، فعلا کسی را نمی گذاریم اما به جای شخص عضو قوه مجریه، نام آقای احمدی نژاد را می نویسیم! شگفتا که چقدر در جای خود قرار می گیرد و رفتارهای ایشان که احتمالا مخلصانه و بدون نیت خاصی بوده است، کاملا در جهت نشان دادن ناکارآمدی نظام ولایت فقیه، ارزیابی می شود. در اینجا یک قاضی بی طرف اما دارای تفسیر موسع از اتهام تبلیغ علیه نظام، می تواند ایشان را به این اتهام احضار کند و از ایشان سوال کند آیا ذره ای فکر نکردی دشمنان از این کارهای تو چه استفاده ای می کنند؟

در جرم تبلیغ علیه نظام، از آنجا که یکی از جرائم علیه امنیت تلقی می شود، بار اثبات اتهام به دوش متهم کننده نیست. در واقع اینجا قاعده معروف “البینة علی المدعی” نقض می شود و این متهم است که باید ثابت کند قصد وی از انجام کارهایی که خلاف امنیت کشور بوده است، در حقیقت اقدام علیه امنیت نبوده است. در واقع متهم فرضی ما یعنی آقای احمدی نژاد باید ثابت کند که عدم تمکین به فرمان رهبری نه از روی نیت تبلیغ علیه نظام و نشان دادن ناکارآمد بودن آن، بلکه تنها یک درگیری ساده در اداره کشور بوده است. البته در حدی که آقای احمدی نژاد عمل می کند، گاهی یک درگیری ساده، خود معضلی بزرگ برای کشور است!

پیشنهاد می کنم دیگر حقوق خوانده ها و حقوق دانان مستقر در فضای مجازی درباره این اتهام و اینکه آیا رفتارهای آقای احمدی نژاد در تفسیری موسع شامل آن می شود یا نه، بنویسند. از آقای محمد صالح مفتاح نویسنده وبلاگ آذر باد و سید سجاد، نویسنده وبلاگ آغاز در نهایت همین جا دعوت می کنم، دوستان دیگر نیز اگر دوست دارند، بپیوندند.

بعد از تحریر: درباره مسدود شدن وبلاگ در صورت نوشتن این پست نیز فکر کردم و به این نتیجه رسیدم که نهاد (یا نهادهای؟) دست اندرکار این امر، به حدی از بلوغ رسیده اند که چنین بحث هایی را تحمل کنند. دوستان اگر مودبانه بنویسند، که اهالی حقوق حتما چنین می نویسند، به باز شدن فضای نقد منطقی رفتارهای دولت کمک شایانی می کنند.

هر چقدر وزیر به رییس جمهور نزدیکتر باشد و تخصص و مهارتش بیشتر مورد توجه رییس جمهور باشد، بهتر است. تخصص و مهارت باعث می شود تا رییس جمهور به وزیرش اعتماد کند و کمتر به فکر عوض کردن آن بیفتد. نزدیکی هم با رییس جمهور باعث می شود تا وزیر بتواند راحت تر نیازهای خود را و صد البته مشکلات را به رییس جمهور برساند. مثل اینکه این موضوع در مورد یکی از نزدیکان رییس جمهور به تازگی صدق پیدا کرده است!

رییس جمهور احمدی نژاد این روزها احتمالا نامزد پست وزارت جهاد کشاوری را که هم تحصیل کرده است یعنی “در دانشگاه درس خوانده و نسبت به این مسایل توجه دارد” را در نزدیک ترین جای ممکن یعنی در محیط خانواده یافته است. به راستی خانواده خیلی ارزشمند است که از یک خانواده کوچک، هم رییس جمهور بیرون می آید و حالا ممکن است وزیر هم از آن در بیاید!

این خبر جهان نیوز که از ایرنا نقل شده است را بخوانید:

زمانی که رییس‌جمهوری در زمینه لزوم استفاده کشاورزان از روش‌های نوین آبیاری به‌ویژه آبیاری قطره‌ای و اثرات آن در بهبود محصولات کشاورزی و کاهش آب مصرفی سخن می‌گفت، به استفاده از آبیاری قطره‌ای در حیاط منزل خود اشاره کرد.

احمدی نژاد با اشاره به دو درخت خرمالو و انگور کاشته شده در حیاط منزل خود اظهار داشت: محصولات این دو درخت پیش از استفاده از روش آبیاری قطره‌ای، چندان قابل توجه نبود اما پسر من که در دانشگاه درس خوانده و نسبت به این مسایل توجه دارد، به استفاده از روش آبیاری قطره‌ای برای این دو درخت روی آورد.

رییس قوه مجریه در گفتاری صمیمی با حاضران در این مراسم که به صورت زنده از شبکه خبر پخش شد، افزود: پس از استفاده از این روش، محصولات این دو درخت بسیار زیاد و با کیفیت‌تر شد، به‌گونه‌ای که درخت مو تا ۸۰-۷۰ کیلو انگور می‌دهد و درخت خرمالو هم پربار است و مصرف آب هم به یک پنجم کاهش یافته است.

یعنی آدم باید غرضی داشته باشد که از چنین متخصصی در پست وزارت کشاوری استفاده نکند! وقتی کسی توانسته است با تغییر روش آبیاری محصول با کیفیت تولید کند و تولید این محصول را از نظر کمی نیز بهبود بخشد، یعنی امتحان خود را داده است و لیاقت وزارت را دارد.

بالاخره این فرد خیلی بهتر از سرپرست وزارت نفت است که چند هفته قبل رییس جمهور دستش را گرفت و از ورزش بیرون کشید و بر صندلی ریاست اوپک نشاند! البته شاید آن سرپرست محترم هم چنین لیاقتی از خودش بروز داده است که رسانه ای نشده است.

با این اوصاف به رییس جمهور توصیه می کنم در معرفی این شخص فارغ از این که نسبت فامیلی نزدیکی هم با خود ایشان دارد به عنوان وزیر جهاد کشاوری، ذره ای کوتاهی نکند. از مجلس هم می خواهم در این مورد چون یک انسان متخصص وارد کابینه می شود، با رای بالا، ایشان را سریعا تایید کنند.

کسی تا چند هفته قبل با محمود احمدی نژاد مخالفت جدی نکرده بود. همیشه ابراز ناراحتی هایی بود اما محمود به کسی گوش نمی کرد و حرف خودش را می زد و کار خودش را پیش می برد.

از جریان هاله نور, ورود زنان به ورزشگاه, ادغام شوراهای عالی کشوری, فتح دانشگاه کلمبیا, برکناری ناگهانی وزرا, سپردن تمامی اختیارات ممکن به اسفندیار رحیم مشایی از نمونه های خواسته ها و گفته های بحث برانگیز رییس جمهور بودند که علی رغم مخالفت های زیاد, تحقق یافتند. کسی مقابل سکاندار قوه مجریه نایستاد تا جایی که امر بر خود وی نیز مشتبه شد و احتمالا به این اندیشه اعتقاد پیدا کرد که سخنان, اوامر و دستورات وی از چنان مرتبه ای برخوردار است که نباید با آنها مخالفت شود.

اما اوضاع همیشه بر یک روال پیش نمی رود. بالاخره هر جایی, حساب و کتابی دارد و هر دهی, کدخدایی که چنین شکل از عمل را بر نمی تابد و رهبر انقلاب نیز وقتی یکی از عملکردهای نادرست رییس جمهور را دیدند, با مانند پدری که گوش فرزند را می کشد, برخوردی عقلانی با محمودی که برخی توهمات برایش ایجاد شده بود, انجام دادند.

روال باید این باشد که محمود از فرمایش پدرانه رهبری درس بگیرد, سرش به سنگ بخورد و از شدت ضربه, توهماتی را که ممکن است تحت تاثیر جریان انحرافی دور و برش, به هم زده باشد, از سرش پریده باشد.

اما به نظر نمی رسد که چنین اتفاقی افتاده باشد. جریان انحرافی دولت که نبض بسیاری از تحولات غیر عقلانی و انحرافی در دست آن است, از فرمایش پدرانه رهبری که مجبور به تمکین در برابر آن بوده است, بسیار خشمگین شده است. از این جریان بر می آید که با تحریک رییس جمهور, باعث شوند تا محمود با هر مساله ای که در روابط روزمره با دستگاه های اجرایی دیگر پیش آید, عصبانی عمل کند. فرقی نمی کند که مساله ادغام وزارت خانه ها باشد یا یک مساله ساده اداری.

حالا رییس جمهوری داریم که تحت تاثیر این جریان انحرافی ـ یا شاید جریان انحرافی‌ای را داریم تحت تاثیر ایشان! ـ که ناراحتند، زخم خورده اند و مثل همان پسری که اول نوشته گفتم، نه دست دوستی ای را قبول می کنند نه با مهمانان سلام و علیک می کنند و در یک کلام منتظر تلافی هستند. اینها حالا با همه چیز و همه کس دعوا دارند. باید منتظر ماند و دید آیا این اخلاق بد اصلاح می شود یا پدر باید این بار گوش مالی سختی به فرزند بدهد؟

قبل از این البته دلسوزان بسیاری که بعضا از نزدیک شاهد گفته ها و عملکرد انحرافی این شخص و اطرافیانش بودند, بارها هشدار داده بودند که نزدیکی این فرد به رییس جمهور, بر تصمیمات عادی و حساس رییس قوه مجریه اثرات نامطلوبی می گذارد اما متاسفانه شخص رییس جمهور که گوش خود را در برابر نصیحت ناصحان بسته بود و دیگران نیز جز سر تکان دادن و تایید کردن کاری نمی کردند و البته توان انجام کاری هم نداشتند!

از سوی دیگر رییس جمهور که سخت درگیر انجام فعالیت های سنگین قوه مجریه از یک سو و سرکشی به شهرها و استان های مختلف بود, بسیاری از امور زیربنایی فرهنگی کشور را به آقای مشایی سپرده بود. امری که نارضایتی بسیاری را به عهده داشت.

روحانیت از یک سو ناراضی بودند چرا که سپردن امور اصلی فرهنگی کشور به دست جریانی که نه تنها اعتقادی به روحانیت ندارد بلکه با بنا بر یک برداشت منحرفانه, ایشان را مانع اصلی ظهور امام دوازدهم شیعیان می داند, نتیجه ای جز انزوای روحانیت و رشد فرقه های انحرافی را در پی نخواهد داشت.

فعالان اقتصادی نیز از حرکات اقتصادی این جریان انحرافی که به مدد رانت اطلاعاتی انجام می شد, دل خوشی نداشتند.

همه اینها باعث شده بود تا گروه های مختلف خواهان کوتاه شدن دست این جریان از قوه مجریه باشند. متاسفانه ارادت و علاقه رییس جمهور به پدر زن فرزندش, بیش از آن بود که این خواست عمومی را بشنود و این فرد و گروهش روز به روز بر میزان اصرا خودشان بر انحراف از خط ولایت می افزودند و تاثیری مستقیم بر رییس جمهور داشتند تا حدی که بسیاری مخالقت اخیر رییس جمهور با فرمان رهبری در مورد عدم برکناری وزیر اطلاعات را مستقیما به اهداف و برنامه های این جریان انحرافی به سرکردگی مشایی مربوط دانستند.

اینک, وقت آن است که رییس جمهور و رییس دولت نهمدهم موضع خود را مشخص کند و میان ارادت و سرسپردگی به دوست قدیمی اش اسفندیار رحیم مشایی و فرامین رهبری و ادامه حمایت روحانیون و آحاد مردم, یکی را انتخاب کند.

قطعا انتخاب ادامه حمایت از شخص منحرف دولت, به بن بست استعفا یا استیضاح و عدم کفایت رییس جمهور ختم خواهد شد و اخراج شخص منحرف و تیمش از دولت و البته قلب آقای احمدی نژاد خیر دنیا و آخرت را برای ایشان در پی خوهد داشت.

اما شایعه چیست و چه چیزی شایعه نیست؟

شایعه موضوعی است پویا که از آمیزش نامشروع اهمیت یک موضوع و ابهام شرایط موجود، بر بستر افکار عمومی متولد می شود و برای ادامه حیات همچون درختی که در زمین ریشه می دواند، این پدیده نیز ریشه توجیهات احساسی را به جای استدلال‌های عقلی در اذهان عمومی پرورش می دهد. وسیله انتقال شایعه عموما کلام است ولی گاها از طریق رسانه های جمعی نیز گسترش می یابد. موضوع شایعه اکثرا پیشامدهایی مانند جنگ، سیل، فجایع، افزایش قیمت ها، روابط سیاسی، موضوعات اقتصادی، اشخاص معروف و… می باشد. شایعات می توانند اساسا پوچ و ساختگی باشند و یا پاره هایی از حقیقت را در هاله ای از ابهام به همراه داشته باشند. وبلاگ عشق فلسفی، سیاستی عاشقانه: شایعه چیست؟

در تعریف دیگری آمده است:

وقایع و حوادث مبهمی که اخبار و اطلاعات موثق، دقیق و درستی در مورد آن وجود ندارد، یا اطلاعات ناقص و بعضا متناقض از آن در جامعه جریان پیدا می‌کند، زمینه شکل‌گیری یک جریان خبری تخریب کننده، نادرست و غیر واقعی به نام شایعه را فراهم می‌کند. حوادث طبیعی و غیر مترقبه‌ای چون زلزله که هم به اندازه کافی وحشتناک و هراس‌آور و فراگیر و هم از نظر علمی غیرقابل پیش‌بینی است می‌تواند زمینه‌های قدرت گرفتن رسانه شایعه را فراهم کند. ویکی پدیای فارسی: شایعه

براساس این تعریف، مبهم بودن، مهم بودن موضوع برای همه یا قشر خاص و کمبود اطلاعات موثق و علمی درباره یک موضوع، می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد شایعه درباره موضوعی خاص باشد. اما اینها تنها شروط لازم و نه همه شرط های لازم برای ایجاد و پخش یک شایعه هستند. شایعه علاوه بر گروهی که بر آن موثر باشد، نیاز به گروهی که نفعی هم از آن ببرند، دارد.

برای مثال می‌توان از “شایعه فوت مقام معظم رهبری” که تا به چندین بار توسط غرب به ویژه آمریکایی ها پخش شده است. مروری بر ماجرای این شایعه و تکذیبی که خبرگزاری فارس در زمان مدیریت آقای فضائلی با درایت بر آن منتشر کرد، نشان می‌دهد که شایعه در فضای کمبود اطلاعات و نبود مرجعی فراگیر برای تکذیب و نشان دادن اخبار درست شکل می گیرد. محتوای شایعه جالب توجه است:

به نظر می‌رسد که در واقع (آیت‌الله) خامنه‌ای فوت کرده و یا در حال فوت است و نظام ایران تلاش دارد ارزیابی کند اگر این خبر اعلام شود، چه اتفاق و واکنشی خواهد داشت و واکنش مردم چه خواهد بود. خبرگزاری فارس: سلامتی مقام معظم رهبری، از شایعه تا واقعیت

تا اینجا صحبت از شایعاتی بود که توسط مخالفان حکومت برای تخریب یا نفع خاصی منتشر شده اند. شایعاتی که می شود با استفاده از رسانه های رسمی یا ابزارهای دیگر با آن مقابله کرد اما وقتی دولتی خودش شایعه منتشر می کند و از همان ابزارهایی که باید با پخش چنین شایعه ای مقابلظ کنند برای پخش بهتر آن بهره می گیرد، دیگر چه می توان کرد؟

در واقع می توان گفت وقتی یار خودی با هر هدفی گلی را وارد دروازه می کند، طرفداران تیم یا کسانی که از باخت تیم خودی دچار ضرر می شوند، بهت زده انگشت به دهان می گیرند و با خود فکر می کنند که از هر کسی انتظار می رفت اما از این یار تیم خودمان هرگز! به بخشی از سخنان دکتر احمدی نژاد که نطفه اصلی شایعه زلزله در تهران را دامن زد و باعث شد تا ترس درست و به جا اما زیرپوستی مردم از وقوع زلزله محتمل در تهران، به ترس عینی تبدیل شود، توجه کنید:

احمدی نژاد: شرایط طبیعی نشان می‌دهد وقوع زلزله در تهران قطعی است. رئیس‌جمهور با بیان اینکه یکی از علمای بزرگ تهران به من پیغام داد که از مردم بخواهم مراقب باشند و ضمن پرهیز از گناه، برای دوری از بلایا دعا کنند، از مردم تهران خواست که موضوع زلزله و مقاوم‌سازی ساختمان‌های خود در برابر این بلای طبیعی را جدی بگیرند. عصر ایران

رئیس جمهور ادامه داد: بالاخره از لحاظ علمی، تهران در معرض زلزله است و یکی از عالمان بزرگ دینی در تهران به من گفت که به مردم بگویم تا مراقب باشند، دعا کنند و گناهی مرتکب نشوند و آماده باشند. خبرگزاری برنا

این سخنان نقطه آغاز دور جدید شایعه زلزله در تهران بود. اگر چه شاید با این توجیه که هدف اصلی این سخنان ایجاد آمادگی در مردم برای مقابله با زلزله بود، بتوان عده ای را راضی کرد اما کسانی که با رسانه ها و مخاطبان آنها یعنی مردم سر و کله می زنند، از اثرات مخرب این سخنان آگاه هستند! شاید برای نخستین بار رییس یک دولت شخصا خبری مبهم را با نقلی شفاهی از یکی از عالمان بزرگ تهران، به شایعه ای قوی تبدیل کرد که به سرعت در داخل و خارج از کشور پیچید و در هر حوزه اثر خودش را به جا گذاشت.

نه می توان به طور کامل اثرات این شایعه را برآورد کرد و نه من قصد چنین کاری را دارم اما فقط به برخوردی که با یکی از وبلاگنویسان که شایعه خرید سگ های ششصد میلیون تومانی برای نهاد ریاست جمهوری را منتشر کرده بود، اشاره می کنم که با برخورد شدید روبرو شد و مجبور شد به سرعت این شایعه را تکذیب کند. آنجا خود رییس جمهور مرجعی بود که از شایعه متضرر شده بود و به سرعت حق ایشان و نهاد ریاست جمهوری بازستانده شد، اینجا حق مردم تهران تضییع شده است و امنیت روانی ایشان با یک شایعه به شدت خدشه دار شده است اما چه کسی از طرف مردم می تواند به ریاست محترم جمهور اعتراض کند؟

شاید توجه به سخنان رهبر معظم انقلاب در نماز جمعه به تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۷۸ به عنوان فصل الخطاب در مورد امنیت روانی و شایعه پراکنی بد نباشد:

شما ببینید، یکى از چیزهایى که یک ملت و یک کشور و یک آدم و یک فامیل را مى‌تواند همیشه مورد آزار قرار دهد، شایعه پراکنى است. در قدیم چگونه شایعه پراکنى مى‌کردند؟ یک نفر، پنج نفر، ده نفر توى مردم مى‌افتادند و شایعه پخش مى‌کردند؛ اما حالا شایعه پراکنى به‌وسیله‌ى رادیو انجام مى‌گیرد. یک رادیو خبرى را جعل و یا تحریف مى‌کند؛ یک چیز کوچک را بزرگ مى‌کند؛ یک امر مهم را پنهان مى‌کند؛ این مى‌شود شایعه‌پراکنى.

البته درصدی هم برای این مساله که ممکن است در ورای گفته های رییس جمهور نکاتی باشد که بنده از آن ناآگاه هستم، می گذارم. شاید دلایل ایشان برای این کار منطقی باشد و نمی توان بدون شنیدن این دلایل قضاوت نهایی را انجام داد.

پی نوشت: امیدوارم تحمل دوستان مختلفی که وظیفه نظارت و پالایش محتوای وبلاگستان فارسی را به عهده دارند، بالا باشد و این انتقاد منطقی باعث فیلتر شدن من نشود.