دیده اید که خیلی وقتها برای اینکه طرف مقابلمان از موضوعی مطمئن شود، از کلماتی استفاده می کنیم که در واقع نوعی از مطلق گرایی است؟ مثلا می گوییم این قشنگ ترین نقاشی ای است که دیده ایم. یا این نرم افزار کاملترین نرم افزار موجود است. این مساله فقط در کلام نیست، در خبر برگزاری جشنواره ای می خوانیم: تجلیل از برترین های فرهنگ مهدویت. این مساله به نظر من تله مطلق گرایی است. تله ای که به هر دلیلی، از افتادن در آن باید پرهیز کرد.

فرض کنیم شما نرم افزاری را آماده کرده اید و می خواهید آن را به مشتری که مدیری موفق و حسابگر است، نشان بدهید. در معرفی این نرم افزار می گویید: نرم افزار ایکس از فناوری های روز استفاده می کند و برترین نرم افزار این عرصه است. مدیر فوق با توجه به این مسائل، نرم افزار شما را می خرد. بعد از مدتی شاید یک هفته، خود شما متوجه می شوید که یک نکته مهم را در نرم افزار فراموش کرده اید یا نقص مهمی دارد. اینجا دیگر آن تعریف مطلق اولیه ای که کرده اید، اجازه اعتراف به اشتباه را به شما نمی دهد. در واقع در تله مطلق گرایی غیر لازمی افتاده اید که نه آن مدیر از شما می خواسته است و نه شما لزومی به گفتن آن داشته اید.

متاسفانه این بحث این روزها بیش از پیش تکرار می شود. چندین جشنواره برای گزینش برترین های یک موضوع خاص برگزار می شوند و هر کدام برترین هایشان با دیگری کاملا فرق می کند! جالب اینجاست که خیلی از این برترین ها در واقع چیز جز تنها انتخاب های موجود نیستند.

در کنار این، آدم ها هم در این دام می افتند، برای مثال شما در رشته ای به دنبال استاد می گردید و همه از یک نفر به عنوان بزرگترین! استاد آن رشته نام می برند در حالی که بعدها معلوم می شود این مطلق گرایی، در واقع خود ریشه در مقایسه کردن انسان ها به طور نسبی با یکدیگر داشته است. امری که به علت ماهیت متغیر آن، در واقع اصولا به انتخاب مطلق ختم نمی شود! شاید بتوان گفت مطلق گرایی بیشتر در زمینه هایی که هم در سنجش و هم در اعتبار سنجی و هم در اعلام نتایج از کمیت های قابل شمارش استفاده می شود، کاربرد دارد و در علوم انسانی، اکثر امور نسبی است.

توجه به نسبی بودن در امور انسانی، باعث می شود تا بتوانیم هر زمان با تغییر متغیرها و عوض شدن معیارها، ارزیابی مجددی به عمل آوریم نه اینکه همچنان در خم برآوردهای گذشته بمانیم.